ماده ۶۶۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۶۶۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هرکس با جبر و قهر یا با اِکراه و تهدید دیگری را ملزم به دادن نوشته یا سند یا امضاء یا مُهر نماید یا سند و نوشته‌ای که متعلق به او یا سپرده به او می‌باشد را از وی بگیرد به حبس از چهل و پنج روز تا یک سال و تا (۷۴) ضَربه شلاق محکوم خواهد شد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۱۴ قانون صدور چک

توضیح واژگان

• اکراه: یعنی وارد آوردن فشار مادی یا معنوی به شخصی، جهت وادار نمودن او به اتیان عمل، یا عدم اتیان عملی مادی، یا حقوقی.

• نوشته: عبارت‌های خطی، علامت و رموزی هستند که نشان از اراده ای دارند.
• سند: نوشته‌ای است که به‌ طور کتبی، به منظور احقاق و اثبات عمل یا واقعه حقوقی تنظیم می‌گردد.
• امضا: هر نوشته و علامتی است که در ذیل سند، حسب قصد و عادت ترسیم کننده، و نیز در نظر دیگران، دلالت بر هویت فرد نماید.
• مهر: قطعه فلز یا لاستیک یا چوبی است که بر روی آن اسم یا علامتی حک شده و به جای امضا یا همراه با امضا به کار می‌رود.

• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۶۶۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

عنصر مادی این جرم، اخذ سند به عنف یا تهدید است، در واقع رفتار مجرمانه در این جرم، تهدید با زور، اعمال خشونت‌آمیز، جبری و قهری است. تهدید، یکی از مصادیق معاونت در جرم است که در این ماده به صورت مستقل، مورد حکم قرار گرفته‌ است. عناصر «تهدید» در حقوق جزا بر سه قسم است: ۱- تهدید به خصوصیات روانی و جسمی ۲- تقاضای خلاف قانون یا خلاف میل تهدید شونده توسط تهدید کننده ۳- عمد تهدید کننده. «اکراه» نیز با «تهدید» مترادف است که شکل معنوی دارند.

منظور از «دادن نوشته، سند، امضا یا مهر» در این ماده، اقدام تهدید شونده به تنظیم و تحویل آنهاست و محل تنظیم، شرط نیست، همچنین لازم نیست تهدید به‌طور مستقیم باشد، بلکه کافی است تهدید کننده مطمئن باشد که موضوع به اطلاع قربانی، رسانده خواهد شد.

گفتنی است چنانچه در نتیجه تهدید یا اکراه، فردِ مجبور یا تهدید شده، اقدامی واجد وصف مجرمانه انجام دهد، مشمول قاعده اکراه و اکراه کننده بوده و سبب اقوی خواهد بود.

از لحاظ عنصر معنوی، جرم موضوع این ماده، عمدی است و مرتکب باید علاوه بر علم به بی حقی خود، قصد نتیجه (سوء نیت خاص) یعنی دستیابی به سند یا نوشته را داشته باشد، انگیزه در تهدید نیز، مانع تحقق جرم نیست.

شایان ذکر است که جرم مذکور، از جرائم قابل گذشت محسوب می‌شود.

نکات توضیحی ماده ۶۶۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

«اکراه» در ماده ۶۶۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، به معنای وارد آوردن فشار از خارج است، واژگان «جبر» و «قهر» نیز مترادف هستند که می‌توان از آنها به عنف یاد کرد و شکل مادی دارند.

این جرم از جرایم مرکب است، بنابراین رکن مادی آن، متشکل از دو رفتار است: ۱- استفاده از جبر، قهر یا اکراه و تهدید، ۲- اخذ نوشته، سند، امضا و سایر موارد مذکور.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۶۶۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. الزام دیگری به دادن نوشته یا سند یا امضاء یا مهر از طریق جبر، قهر، اکراه یا تهدید
2. گرفتن نوشته یا سند متعلق به دیگری یا سپرده به او از طریق جبر، قهر، اکراه یا تهدید
3. مجازات حبس از چهل و پنج روز تا یک سال
4. امکان محکومیت به شلاق تا ۷۴ ضربه
5. پوشش دادن رفتارهایی که در آنها از زور یا تهدید برای به دست آوردن مدارک یا امضا استفاده می‌شود

مصادیق و نمونه‌ها

• گرفتن سفید مهر یا سفید امضا به جبر و قهر یا تهدید و اکراه از مجنی علیه، می‌تواند از مصادیق این جرم تلقی شود.
• چنانچه نوشته یا سند اخذ شده با تهدید، متعلق به خود مرتکب باشد، مشمول ماده ۶۶۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) نخواهد بود.

رویه‌های قضایی

• شعبه دوم دیوان عالی کشور در رای شماره ۵۱۱۶ مورخ ۱۳۳۰/۱۱/۷ بیان داشته‌ است: «اگر کسی از صاحب مغازه جنس نسیه را طلب کند و به دلیل امتناع مشارالیه از دادن جنس او را بزند، این اندازه از ارتکاب ضرب، شروع به گرفتن مال به تهدید و اکراه نیست، زیرا ممکن است متهم پس از امتناع شاکی از تحویل جنس از قصد خود (گرفتن جنس نسیه) منصرف شده باشد و ایراد ضرب صرفا به دلیل عصبانیت صورت گرفته باشد.»

پایان‌نامه و رساله‌های مرتبط

• تأثیر قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹ بر جرایم علیه شخصیت معنوی

مقالات مرتبط

• عرف و مؤلفه‌های قانونی و مادی تشکیل‌ دهنده پدیده مجرمانه
• مفهوم سبب و شرایط آن در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲