ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
== مواد مرتبط == | == مواد مرتبط == | ||
* [[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴]] | * [[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴]] | ||
* [[ماده ۲۷۹ قانون مجازات اسلامی]] | |||
== توضیح واژگان == | == توضیح واژگان == | ||
| خط ۱۱: | خط ۱۲: | ||
* [[نیروهای مسلح]]''':''' مجموعه قوای منظم [[نظامی]] است که برای دفاع از سرزمین در مقابل بیگانگان یا مقابله با آشوبهای داخلی و حفظ [[منافع ملی]] تشکیل میشوند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اساسی و ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6320272|صفحه=|نام۱=اسداله|نام خانوادگی۱=لطفی|چاپ=2}}</ref> | * [[نیروهای مسلح]]''':''' مجموعه قوای منظم [[نظامی]] است که برای دفاع از سرزمین در مقابل بیگانگان یا مقابله با آشوبهای داخلی و حفظ [[منافع ملی]] تشکیل میشوند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اساسی و ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6320272|صفحه=|نام۱=اسداله|نام خانوادگی۱=لطفی|چاپ=2}}</ref> | ||
* [[قصد]]: یعنی تصمیم بر اتیان کاری.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ادله اثبات دعوی|ترجمه=|جلد=|سال=1381|ناشر=دانش نگار|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=203212|صفحه=|نام۱=حسینقلی|نام خانوادگی۱=حسینی نژاد|چاپ=2}}</ref> | * [[قصد]]: یعنی تصمیم بر اتیان کاری.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ادله اثبات دعوی|ترجمه=|جلد=|سال=1381|ناشر=دانش نگار|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=203212|صفحه=|نام۱=حسینقلی|نام خانوادگی۱=حسینی نژاد|چاپ=2}}</ref> | ||
* [[تحریک]]: یعنی واداشتن و سوق دادن شخص به انجام یا ترک کاری.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 همراه با کتاب پنجم (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) در پرتو نظرات | * [[تحریک]]: یعنی واداشتن و سوق دادن شخص به انجام یا ترک کاری.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 همراه با کتاب پنجم (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) در پرتو نظرات شورای نگهبان ویرایش سوم|ترجمه=|جلد=|سال=1396|ناشر=پژوهشکده شورای نگهبان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6668380|صفحه=|نام۱=فهیم|نام خانوادگی۱=مصطفی زاده|نام۲=محمدهادی|نام خانوادگی۲=توکل پور|چاپ=1}}</ref> | ||
* [[حکومت]]: یعنی مجموعه ساختارهای ابزاری [[دولت]] که عبارت است از مقامات، [[سازمان|سازمانها]]، [[نهاد]]<nowiki/>ها و تشکیلاتی که به وسیله آن امور مربوط به [[حاکمیت]] اعمال میگردد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6663764|صفحه=|نام۱=سیدمحمد|نام خانوادگی۱=هاشمی|چاپ=1}}</ref> | * [[حکومت]]: یعنی مجموعه ساختارهای ابزاری [[دولت]] که عبارت است از مقامات، [[سازمان|سازمانها]]، [[نهاد]]<nowiki/>ها و تشکیلاتی که به وسیله آن امور مربوط به [[حاکمیت]] اعمال میگردد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6663764|صفحه=|نام۱=سیدمحمد|نام خانوادگی۱=هاشمی|چاپ=1}}</ref> | ||
* [[دشمن]]: هر فرد، گروه، سازمان یا دولتی است که در جهت مقابله و مبارزه با [[نظام]] تلاش می کند، هر چند [[تابعیت]] ایرانی داشته باشد، فلذا دولت بودن و یا خارجی بودن در احراز این عنوان، [[شرطیت|شرط]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714524|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> | * [[دشمن]]: هر فرد، گروه، سازمان یا دولتی است که در جهت مقابله و مبارزه با [[نظام]] تلاش می کند، هر چند [[تابعیت]] ایرانی داشته باشد، فلذا دولت بودن و یا خارجی بودن در احراز این عنوان، [[شرطیت|شرط]] نیست.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714524|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> | ||
نسخهٔ ۱۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۸
ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس نیروهای رزمنده یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند تحریک مؤثر به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی کند در صورتی که قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن را داشته باشد محارب محسوب میشود والا چنانچه اقدامات وی مؤثر واقع شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به شش ماه تا سه سال حبس محکوم میشود.
مواد مرتبط
توضیح واژگان
- رزمنده: به کسی اطلاق میشود که در راه تکوین، دفاع و حفظ ارزشها و کیان جمهوری اسلامی ایران، استقلال و تمامیت ارضی کشور، مقابله با تهدیدات و تجاوزات دشمن و عوامل ضد انقلاب و اشرار با تأیید مراجع ذی صلاح به طور فعال حضور یافته باشد.[۱]
- نیروهای مسلح: مجموعه قوای منظم نظامی است که برای دفاع از سرزمین در مقابل بیگانگان یا مقابله با آشوبهای داخلی و حفظ منافع ملی تشکیل میشوند.[۲]
- قصد: یعنی تصمیم بر اتیان کاری.[۳]
- تحریک: یعنی واداشتن و سوق دادن شخص به انجام یا ترک کاری.[۴]
- حکومت: یعنی مجموعه ساختارهای ابزاری دولت که عبارت است از مقامات، سازمانها، نهادها و تشکیلاتی که به وسیله آن امور مربوط به حاکمیت اعمال میگردد.[۵]
- دشمن: هر فرد، گروه، سازمان یا دولتی است که در جهت مقابله و مبارزه با نظام تلاش می کند، هر چند تابعیت ایرانی داشته باشد، فلذا دولت بودن و یا خارجی بودن در احراز این عنوان، شرط نیست.[۶]
- حبس: یعنی محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش میخواهد.[۷]
پیشینه
- ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴: «اگر اشخاص غیرنظامی که در خدمت نظام نیستند افراد قشون نظامی را تحریک به عصیان یا عدم اجرای وظایف نظامی کنند در صورتی که مؤثر واقع شود به حبس تأدیبی از یک تا سه سال و به تأدیه دویست الی یک هزار تومان غرامت محکوم خواهند شد و اگر مؤثر واقع نشود از شش ماه تا دو سال حبس تأدیبی یا از یکصد تومان تا پانصد تومان غرامت محکوم میشوند.»[۸]
- ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) در قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲، مشابهی ندارد.[۹]
نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
قانونگذار در ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، به جرم انگاری فرضی پرداخته که فردی اعم از نظامی یا غیرنظامی، به تحریک مؤثر نیروهای رزمنده یا اشخاصی که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند، میپردازد. همانگونه که پیداست عنصر مادی این جرم، تحریک مؤثر است. منظور از تحریک مؤثر، تحریکی است که از نظر عرف، مهم و اساسی بوده و میتواند بر افراد معمولی در این شرایط، اثرگذار باشد.[۱۰] عنصر معنوی این جرم نیز شامل علم و آگاهی مرتکب در ارتکاب جرم است و همچنین مطابق ماده، وجود یکی از این دو قصد خاص نیز جهت تحقق جرم ضروری است: اعمال تحریک به قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن، و اعمال تحریک به قصد تضعیف قوا بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی.[۱۱]
در ذیل ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، برای تعیین مجازات، سه فرض پیشبینی شده است:
- فرضی که قصد مرتکب براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی باشد: مجازات محاربه.
- فرضی که مرتکب بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی، اشخاص فوقالذکر را تحریک مؤثر به فرار، عصیان و … میکند و این تحریک، مؤثر واقع میشود: حبس از دو تا ده سال.
- فرضی که مرتکب قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی را ندارد و تحریک مهم و اساسی او نیز مؤثر واقع نمیشود: حبس از شش ماه تا سه سال.[۱۲]
نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
 | محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است. |
- تحریک نیروهای رزمنده یا افراد در خدمت نیروهای مسلح به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی در صورت قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی میتواند به عنوان محاربه تلقی شود.
- اگر قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی موجود نباشد، اما اقدامات تحریککننده مؤثر واقع شود، جرم انجامشده منجر به حبس از دو تا ده سال خواهد شد.
- در صورتی که تحریک نیروها مؤثر واقع نشود، فرد مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میشود.
- اثبات قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی، شرط محکومیت به محاربه است.
- میزان مجازات بستگی به نتیجه تأثیرگذاری اقدامات تحریکآمیز دارد.
انتقادات
بهتر بود قانونگذار به جای ذکر عبارت «عدم اجرای وظایف نظامی»، از عبارت «عدم اجرای وظایف محوله» استفاده میکرد؛ زیرا این افراد ضرورتاً وظایف نظامی خاصی را عهدهدار نیستند.[۱۳]
مقالات مرتبط
- نادیدهانگاری بایستههای تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت
- سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی
منابع
- ↑ بند و ماده ۱ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران
- ↑ اسداله لطفی. حقوق اساسی و ساختار نظام جمهوری اسلامی ایران. چاپ 2. جنگل، 1391. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6320272
- ↑ حسینقلی حسینی نژاد. ادله اثبات دعوی. چاپ 2. دانش نگار، 1381. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 203212
- ↑ فهیم مصطفی زاده و محمدهادی توکل پور. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 همراه با کتاب پنجم (تعزیرات و مجازات های بازدارنده) در پرتو نظرات شورای نگهبان ویرایش سوم. چاپ 1. پژوهشکده شورای نگهبان، 1396. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6668380
- ↑ سیدمحمد هاشمی. حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی. چاپ 1. میزان، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6663764
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 714524
- ↑ احسان داودیان. حقوق زندانی در ایران و اسناد بین المللی. چاپ 1. مجد، 1395. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6656592
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 714628
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432292
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432312
- ↑ ایرج گلدوزیان. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه تمامیت جسمانی- شخصیت معنوی- اموال و مالکیت- امنیت و آسایش عمومی) (علمی-کاربردی). چاپ 13. دانشگاه تهران، 1386. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 430724
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432332
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432308