ماده ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی کسی را هجو کند یا هجویه را منتشر نماید به حبس از پانزده روز تا سه ماه محکوم می‌شود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۷۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۲۷۲ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴
• ماده ۱۴۳ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲

توضیح واژگان

• هجو: به معنای برشمردن معایب دیگری و توهین و اهانت به او است.

• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آن گونه که خودش می‌خواهد، است.

پیشینه

در ماده ۲۷۲ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴، و ماده ۱۴۳ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲ عیناً جرم هجو پیش‌بینی شده بود، با این تفاوت که در این مواد به هجو شفاهی اشاره ای نشده و همچنین کاربرد کلمه «و» به جای «یا» در این ماده نشان می‌دهد که تحقق جرم منوط به نوشتن و انتشار توأمان بوده‌ است، حال آنکه در قانون فعلی، ارتکاب هر یک از این رفتارها برای تحقق جرم کفایت می‌کند.

نکات تفسیری دکترین ماده ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

قانونگذار در ماده ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) به بیان شرایط جرم هجو پرداخته‌ است. عنصر مادی این جرم، نوشتن یا انتشار عیوب دیگری در قالب جملات موزون یا شعر است. برای تحقق این جرم لازم است که هجو منحصراً از طریق نثر یا نظم صورت گیرد؛ خواه شفاهی، خواه کتبی. به این نوع از جرائم که کاربرد وسیله خاصی در آن شرط می‌باشد، جرائم مقید به وسیله گفته می‌شود، بنابراین استفاده از جملات ناموزون، کلمات تنها، کاریکاتور و اشاره برای بیان عیوب دیگری نمی‌تواند هجو محسوب شود. همچنین بر طبق متن ماده و کاربرد عبارت «کسی را هجو کند»، هجو شونده لزوماً باید شخص حقیقی و معین باشد؛ بنابراین هجو یک شرکت تجاری یا مردم یک شهر به‌طور کلی، مشمول این ماده نخواهد بود. مرتکب این جرم باید با اراده و اختیار خود عامدانه به این عمل دست زند، چرا که این جرم به صورت سهوی قابل تحقق نیست، البته اینکه شخص قصد شوخی و مزاح با دیگری داشته، رافع مسئولیت نخواهد بود.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. هجو کردن چه به صورت نظم (شعر) و چه به صورت نثر (نوشته) جرم محسوب می‌شود.
2. این هجو می‌تواند کتبی (نوشتاری) یا شفاهی (گفتاری) باشد.
3. مجازات تعیین‌شده برای این جرم، حبس از پانزده روز تا سه ماه است.
4. انتشار هجویه نیز معادل با انجام خود هجو است و مشمول همان مجازات می‌شود.

انتقادات

بهتر بود قانونگذار در ماده ۷۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، به جای عبارت «یا به صورت کتبی یا شفاهی» از عبارت «چه به صورت کتبی و چه شفاهی» استفاده می‌کرد تا این شبهه ایجاد نشود که این موارد، نمونه‌های دیگری از ارتکاب جرم هجو علاوه بر نظم و نثر هستند.

مقالات مرتبط

• میزگرد راجع به جرایم مطبوعاتی
• حکمرانی و تنظیمگری پلتفرم‌های ویدئویی در ایران: از منازعه بر سر نهاد متولی تا تعدیل محتوا
• حمایت از حقوق معنوی هنرمندان مجری اثر در حقوق ایران، فرانسه و اسناد بین‌المللی
• معناشناسی حق معنوی در گفتمان حقوقی اسلام و ایران
• راهبردهای حمایتی سازمان ملل‌متحد، ایران و اسلام در تأمین امنیت بزه-دیدگان و شهود قاچاق انسان