ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''': هر کس علیه [[نظام | {{برای کتاب}}'''ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''': هر کس علیه [[نظام]] [[جمهوری اسلامی]] ایران یا به نفع [[گروه ها و سازمانهای مخالف نظام]] به هر نحو [[تبلیغ علیه نظام|فعالیت تبلیغی]] نماید به [[حبس]] از سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد. | ||
*{{زیتونی|[[ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده قبلی]]}} | *{{زیتونی|[[ماده ۴۹۹ مکرر قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده قبلی]]}} | ||
*{{زیتونی|[[ماده | *{{زیتونی|[[ماده 500 مکرر قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده بعدی]]}} | ||
== مواد مرتبط == | == مواد مرتبط == | ||
* [[ماده | |||
* [[ماده 5 قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت مصوب 1310|ماده ۵ قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت مصوب ۱۳۱۰]] | |||
== توضیح واژگان == | == توضیح واژگان == | ||
* [[نظام]]: [[حکومت]] و رژیم سیاسی است که بدان واسطه اقتدار حاکم اعمال می شود.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714456|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> | |||
* [[جمهوری اسلامی]]: جمهوری اسلامی، مبتنی بر دو رکن اصولی است، از سویی [[جمهوری|جمهوریت]] که مفهومی مدرن و بیشتر حاصل [[حقوق عمومی مدرن|حقوق عمومی]] مصطلح برآمده از نظام لیبرالی غرب است و از سوی دیگر اسلامیت که البته با تفسیر شیعی خاص یعنی «[[ولایت مطلقه فقیه]]»، حاصل نگاه دینی و سنتی به حکومت است.<ref>{{Cite journal|title=مبانی و مؤلفههای مدرن حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران در پرتو ساختار و رویه موجود|url=https://csiw.qom.ac.ir/article_2424.html|journal=پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب|date=1402|issn=2476-4213|pages=265–286|volume=10|issue=1|doi=10.22091/csiw.2023.7751.2216|language=fa|first=سید مجتبی|last=واعظی}}</ref> | |||
* | * [[گروه ها و سازمانهای مخالف نظام|گروه ها و سازمان های مخالف نظام]]: گروه هایی هستند که با اصل و کلیت نظام مخالفند و این مخالفت، یا در [[اساسنامه]] گروه یا [[سازمان]]، به صراحت ذکر شده و یا در عمل، چنین هدفی در دستور کار قرار گرفته است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600176|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> | ||
* [[حبس]]: یعنی محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از [[تصرف|تصرفات]] او، آن گونه که خودش میخواهد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق زندانی در ایران و اسناد بین المللی|ترجمه=|جلد=|سال=1395|ناشر=مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6656592|صفحه=|نام۱=احسان|نام خانوادگی۱=داودیان|چاپ=1}}</ref> | |||
== پیشینه == | |||
* [[ماده 5 قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت مصوب 1310|ماده ۵ قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت مصوب ۱۳۱۰]]: هر کس برای یکی از [[جرم]] ها و یا [[مجرم|مجرمین]] مذکوره در [[ماده 1 قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت مصوب 1310|مواد ۱]] و [[ماده 2 قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت مصوب 1310|۲]] و [[ماده 3 قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت مصوب 1310|۳]] در ایران به نحوی از انحاء تبلیغ نماید و هر ایرانی که بر علیه سلطنت مشروطه ایران یا بر له یکی از جرمها و یا مجرمین مذکور در مواد فوق به نحوی از انحاء در خارج از ایران تبلیغ کند محکوم به یک سال تا سه سال [[حبس تأدیبی]] خواهد شد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600084|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> | |||
* | * در [[قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲]]، چنین جرمی پیش بینی نشده بود، زیرا تصور بر آن بود که تصویب چنین ماده ای، منجر به سوء استفاده [[مقام دولتی|مقامات دولتی]] و برخورد نامناسب با منتقدان خواهد شد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=431944|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> | ||
== نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | |||
== | [[عنصر مادی]] این جرم عبارت است از: تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی ایران یا به نفع گروه ها و سازمان های مخالف نظام. منظور از «فعالیت تبلیغی»، اعمالی مانند نوشتن مقاله، چاپ و پخش نشریه و اعلامیه، انجام مصاحبه های متعدد علیه نظام، تهیه پوستر، راه انداختن ایستگاه های رادیو و تلویزیون، گویندگی در شبکه های مذکور، ساخت فیلم، استفاده از هنرهای تجسمی و ... است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=431960|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات)|ترجمه=|جلد=|سال=1377|ناشر=فیض|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=392700|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=2}}</ref> تشخیص سایر مصادیق فعالیت های تبلیغی، بر عهده [[مقام قضایی|قاضی]] قرار دارد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=713888|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> از عبارات "علیه" و "به نفع" در متن '''ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)'''، می توان این گونه برداشت کرد که تبلیغ باید به نحو موثری واقع شود، یعنی اگر فعالیت تبلیغی، فاقد هرگونه نفع یا [[ضرر|ضرری]] باشد، مشمول این ماده قرار نخواهد گرفت،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=713896|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> <ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات)|ترجمه=|جلد=|سال=1377|ناشر=فیض|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=392708|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=2}}</ref> در مقابل نیز عده ای با توجه به [[اطلاق]] ماده، هر نوع فعالیت تبلیغی اعم از موثر و غیر موثر را مشمول ماده قرار داده اند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=محشای قانون مجازات اسلامی|ترجمه=|جلد=|سال=1384|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=671668|صفحه=|نام۱=ایرج|نام خانوادگی۱=گلدوزیان|چاپ=5}}</ref> نکته مهم آن است که فعالیت تبلیغی زمانی محقق می شود که فرد، کار خود را این قبیل اعمال قرار داده و در انجام آن اصرار ورزد،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600116|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> بدین معنا که نوعی استمرار در این عبارت [[شرطیت|شرط]] شده و [[مرتکب جرم|مرتکب]] با یک بار سخنرانی یا مصاحبه، مشمول مقررات این ماده نخواهد بود،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=713888|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref>و این استمرار باید در حدی باشد که [[عرف|عرفا]] بتوان نسبت به آن اعمال، عنوان فعالیت را اطلاق نمود.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=بایسته های حقوق جزای اختصاصی (جلد اول و دوم و سوم)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2009124|صفحه=|نام۱=جعفر|نام خانوادگی۱=کوشا|چاپ=1}}</ref> در [[حقوق جزا]]، [[فعل]] مرتکب مدنظر قرار می گیرد بنابراین اگر فردی یکبار سخنرانی کند و این سخنرانی بارها در فضای مجازی منتشر شود، نمی توانیم آن را نوعی فعالیت تبلیغی تلقی کنیم. <ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600132|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> مرتکب این جرم می تواند فرد ایرانی یا خارجی، [[نظامی]] یا غیر نظامی، کارمند یا غیر کارمند باشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600192|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> اگر مرتکب جرم [[ادعا]] کند که فریب خورده و یا اغوا شده است می تواند حسب مورد [[تبرئه]] و یا مشمول مقررات [[تخفیف مجازات]] قرار گیرد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات)|ترجمه=|جلد=|سال=1377|ناشر=فیض|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=392736|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=2}}</ref> | ||
لازم به ذکر است که نظام جمهوری اسلامی ایران، دارای دو رکن اسلامیت و [[استقلال]] است. تبلیغ علیه هر یک از این ارکان، تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600172|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> اما در مقابل تبلیغ علیه [[قوای سه گانه]] یا سران این قوا و یا سازمان های محلی، مشمول این ماده نخواهد بود،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=431956|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> همچنین اگر شخصی اصل نظام را [[مشروع]] بداند و به انتقاد صریح و قانونی از برخی برنامه ها و سیاست های آن بپردازد، مشمول این ماده قرار نخواهد گرفت.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات)|ترجمه=|جلد=|سال=1377|ناشر=فیض|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=857472|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=2}}</ref> تفاوت تبلیغ و انتقاد را می توان در [[عنصر معنوی|عنصر روانی]] هر یک جست و جو کرد. در تبلیغ علیه نظام، نوعی ضدیت با نظام مشاهده می شود، ولی هدف انتقاد، اصلاح نقاط ضعف از روی دلسوزی است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600140|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> این جرم از [[جرم مطلق|جرائم مطلق]] است و تحقق آن نیازی به وقوع [[نتیجه جرم|نتیجه]] خاصی ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600208|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> همچنین کسی که در فعالیت تبلیغی [[مباشرت]] ندارد، ولی به نحوی انتشار این افکار را [[تسهیل وقوع جرم|تسهیل]] می کند، می تواند به عنوان [[معاونت در جرم|معاون]]، مورد [[تعقیب]] قرار گیرد. عنصر روانی این جرم در وهله اول، [[سوء نیت عام]] یعنی [[اراده]] ارتکاب فعالیت تبلیغی است علاوه بر آن به نظر می رسد با توجه به عبارات "علیه ... و یا به نفع ..." مرتکب باید دارای [[سو نیت خاص]] یعنی «[[قصد]] مخالفت با نظام یا قصد تضعیف و یا تزلزل نظام» نیز باشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600216|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600224|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> در مقابل عده ای صرف سوء نیت عام را برای ارتکاب جرم کافی دانسته اند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات)|ترجمه=|جلد=|سال=1377|ناشر=فیض|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=392704|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=2}}</ref> | |||
جرم تبلیغ علیه نظام، جرمی مستقل بوده و در فرض تحقق، در [[دادگاه انقلاب]] محل ارتکاب جرم، مورد رسیدگی قرار می گیرد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714444|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714448|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> | |||
گفتنی است چنانچه کسی همزمان عضو [[گروه مجرمانه|گروه مجرمانه ای]] باشد و به انجام فعالیت های تبلیغی نیز بپردازد، مشمول قواعد [[تعدد معنوی]] قرار خواهد گرفت.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات)|ترجمه=|جلد=|سال=1377|ناشر=فیض|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=392712|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=2}}</ref> | |||
== نکات توضیحی ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | == نکات توضیحی ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | ||
تبلیغ علیه نظام که در '''ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''' بحث شده | جرم تبلیغ علیه نظام که در '''ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''' بحث شده است، از جمله [[جرم سیاسی|جرایم سیاسی]] است که بدون خشونت و بر پایه دانش، اندیشه، مرام یا گرایش سیاسی شخص واقع می شود.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=جرایم ضد امنیت ملی|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=خرسندی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2103164|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=عالی پور|نام۲=نوروز|نام خانوادگی۲=کارگری|چاپ=1}}</ref> | ||
== نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | == نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۵: | ||
# فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران جرم تلقی میشود. | # فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران جرم تلقی میشود. | ||
# فعالیت تبلیغی به نفع گروهها و سازمانهای مخالف نظام نیز جرم محسوب میشود. | # فعالیت تبلیغی به نفع گروهها و سازمانهای مخالف نظام نیز جرم محسوب میشود. | ||
# مجازات تعیین شده برای این جرم، حبس است. | # [[مجازات]] تعیین شده برای این جرم، حبس است. | ||
# حداقل مدت حبس، سه ماه است. | # حداقل مدت حبس، سه ماه است. | ||
# حداکثر مدت حبس، یک سال است. | # حداکثر مدت حبس، یک سال است. | ||
# فعالیت تبلیغی میتواند به هر نحو و شکل صورت گیرد و محدود به نوع خاصی از فعالیت نیست. | # فعالیت تبلیغی میتواند به هر نحو و شکل صورت گیرد و محدود به نوع خاصی از فعالیت نیست. | ||
== انتقادات == | == انتقادات == | ||
* در متن '''ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)'''، عبارت "هر کس" قید شده است که عموما منصرف از [[شخص حقوقی|اشخاص حقوقی]] است، با این وجود ارتکاب این جرم از جانب شخص حقوقی نیز قابل تحقق | * در متن '''ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)'''، عبارت "هر کس" قید شده است که عموما منصرف از [[شخص حقوقی|اشخاص حقوقی]] است، با این وجود ارتکاب این جرم از جانب شخص حقوقی نیز قابل تحقق است، <ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714440|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> بنابراین بهتر بود به جای عبارت "هر کس" از عبارت "هر شخص" استفاده می شد تا [[ظهور]] ماده نیز جای تردیدی بر شمول اشخاص حقوقی باقی نگذارد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات)|ترجمه=|جلد=|سال=1377|ناشر=فیض|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=857476|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=2}}</ref> | ||
* به نظر می رسد [[جرم انگاری]] چنین عنوان مجرمانه ای که معیاری قابل تمییز از فعالیت های مشروعی مانند انتقاد، [[امر به معروف | * به نظر می رسد [[جرم انگاری]] چنین عنوان مجرمانه ای که معیاری قابل [[تمییز]] از فعالیت های مشروعی مانند انتقاد، [[امر به معروف و نهی از منکر|امر به معروف، نهی از منکر]] و حتی یک اظهار نظر ساده در راستای [[حق]] را دارا نیست، مطابقتی با اصول جرم انگاری ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600228|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=نکته ها در قانون آیین دادرسی کیفری|ترجمه=|جلد=|سال=1393|ناشر=موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4682216|صفحه=|نام۱=علی|نام خانوادگی۱=خالقی|چاپ=1}}</ref> | ||
* عبارات کلی و مبهمی که در نگارش ماده مورد استفاده قرار گرفته است، دست مجریان قانون را در محدودیت آزادی های مشروع شهروندان باز گذاشته که این امر، آشکارا بر خلاف اصول [[قانون اساسی]] و اهداف ارزشمند انقلاب اسلامی می باشد. <ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=نگاهی به قانون مجازات اسلامی (1375-1370)|ترجمه=|جلد=|سال=1383|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=695556|صفحه=|نام۱=رضا|نام خانوادگی۱=نوربها|چاپ=2}}</ref> | * عبارات کلی و مبهمی که در نگارش ماده مورد استفاده قرار گرفته است، دست مجریان [[قانون]] را در محدودیت [[آزادی های مشروع]] [[شهروند|شهروندان]] باز گذاشته که این امر، آشکارا بر خلاف اصول [[قانون اساسی]] و اهداف ارزشمند انقلاب اسلامی می باشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=نگاهی به قانون مجازات اسلامی (1375-1370)|ترجمه=|جلد=|سال=1383|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=695556|صفحه=|نام۱=رضا|نام خانوادگی۱=نوربها|چاپ=2}}</ref> | ||
== مصادیق و نمونه ها == | == مصادیق و نمونه ها == | ||
مصادیقی که مشمول جرم تبلیغ علیه نظام قرار نمی گیرند: | مصادیقی که مشمول جرم تبلیغ علیه نظام قرار نمی گیرند: | ||
* صحبت دو نفره اشخاص، صحبت در جمع های خانوادگی (زیرا مخاطب تبلیغ باید به نحوی عمومی باشد.) <ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600204|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> | * صحبت دو نفره اشخاص، یا صحبت در جمع های خانوادگی. (زیرا مخاطب تبلیغ باید به نحوی عمومی باشد.)<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600204|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> | ||
* صحبت استاد و دانشجو در کلاس دروس خاصی مانند [[حقوق اساسی]]. <ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600204|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> | * صحبت استاد و دانشجو در کلاس دروس خاصی مانند [[حقوق اساسی]].<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2600204|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=پوربافرانی|چاپ=1}}</ref> | ||
* ارسال نامه به یکی از دولتمردان و گلایه از [[شکنجه]] متهمان. <ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=جرایم ضد امنیت ملی|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=خرسندی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2103160|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=عالی پور|نام۲=نوروز|نام خانوادگی۲=کارگری|چاپ=1}}</ref> | * ارسال نامه به یکی از دولتمردان و گلایه از [[شکنجه]] [[متهم|متهمان]].<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=جرایم ضد امنیت ملی|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=خرسندی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2103160|صفحه=|نام۱=حسن|نام خانوادگی۱=عالی پور|نام۲=نوروز|نام خانوادگی۲=کارگری|چاپ=1}}</ref> | ||
== رویه های قضایی == | |||
* [[نظریه شماره 7/99/1617 مورخ 1399/10/22 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره معلق نمودن تعقیب در جرم فعالیت تبلیغی علیه نظام]] | |||
* [[نظریه شماره 7/99/162 مورخ 1399/04/09 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره دعوت مردم در فضای مجازی به تجمع فاقد مجوز قانونی]] | |||
* [[رای شعبه کیفری دیوان عالی کشور درباره فعالیت تبلیغی علیه نظام در احزاب]] | |||
== پایان نامه و رساله های مرتبط == | == پایان نامه و رساله های مرتبط == | ||
| خط ۶۵: | خط ۷۱: | ||
* [[رویکرد سیاست کیفری ایران در مواجهه با اعتراضات اجتماعی ایران]] | * [[رویکرد سیاست کیفری ایران در مواجهه با اعتراضات اجتماعی ایران]] | ||
* [[سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی]] | * [[سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی]] | ||
* [[تحلیلی بر جایگاه نظم عمومی، در نظام حقوقی ایران]] | * [[تحلیلی بر جایگاه نظم عمومی، در نظام حقوقی ایران|تحلیلی بر جایگاه نظم عمومی در نظام حقوقی ایران]] | ||
* [[تکنیک های جرم انگاری امنیّت مدار در حقوق کیفری ایران]] | |||
* [[صلاحیت جهانی، نهادی پوپولیستی یا لازمه زیست بینالمللی؟]] | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| خط ۷۳: | خط ۸۱: | ||
[[رده:مواد قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]] | [[رده:مواد قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]] | ||
[[رده:جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور]] | [[رده:جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور]] | ||
[[رده:مواد قرمز]] | |||
{{DEFAULTSORT:ماده 2500}} | {{DEFAULTSORT:ماده 2500}} | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۳۳
ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس علیه نظام جمهوری اسلامی ایران یا به نفع گروه ها و سازمانهای مخالف نظام به هر نحو فعالیت تبلیغی نماید به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.
مواد مرتبط
توضیح واژگان
- نظام: حکومت و رژیم سیاسی است که بدان واسطه اقتدار حاکم اعمال می شود.[۱]
- جمهوری اسلامی: جمهوری اسلامی، مبتنی بر دو رکن اصولی است، از سویی جمهوریت که مفهومی مدرن و بیشتر حاصل حقوق عمومی مصطلح برآمده از نظام لیبرالی غرب است و از سوی دیگر اسلامیت که البته با تفسیر شیعی خاص یعنی «ولایت مطلقه فقیه»، حاصل نگاه دینی و سنتی به حکومت است.[۲]
- گروه ها و سازمان های مخالف نظام: گروه هایی هستند که با اصل و کلیت نظام مخالفند و این مخالفت، یا در اساسنامه گروه یا سازمان، به صراحت ذکر شده و یا در عمل، چنین هدفی در دستور کار قرار گرفته است.[۳]
- حبس: یعنی محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آن گونه که خودش میخواهد.[۴]
پیشینه
- ماده ۵ قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت مصوب ۱۳۱۰: هر کس برای یکی از جرم ها و یا مجرمین مذکوره در مواد ۱ و ۲ و ۳ در ایران به نحوی از انحاء تبلیغ نماید و هر ایرانی که بر علیه سلطنت مشروطه ایران یا بر له یکی از جرمها و یا مجرمین مذکور در مواد فوق به نحوی از انحاء در خارج از ایران تبلیغ کند محکوم به یک سال تا سه سال حبس تأدیبی خواهد شد.[۵]
- در قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲، چنین جرمی پیش بینی نشده بود، زیرا تصور بر آن بود که تصویب چنین ماده ای، منجر به سوء استفاده مقامات دولتی و برخورد نامناسب با منتقدان خواهد شد.[۶]
نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
عنصر مادی این جرم عبارت است از: تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی ایران یا به نفع گروه ها و سازمان های مخالف نظام. منظور از «فعالیت تبلیغی»، اعمالی مانند نوشتن مقاله، چاپ و پخش نشریه و اعلامیه، انجام مصاحبه های متعدد علیه نظام، تهیه پوستر، راه انداختن ایستگاه های رادیو و تلویزیون، گویندگی در شبکه های مذکور، ساخت فیلم، استفاده از هنرهای تجسمی و ... است.[۷][۸] تشخیص سایر مصادیق فعالیت های تبلیغی، بر عهده قاضی قرار دارد.[۹] از عبارات "علیه" و "به نفع" در متن ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، می توان این گونه برداشت کرد که تبلیغ باید به نحو موثری واقع شود، یعنی اگر فعالیت تبلیغی، فاقد هرگونه نفع یا ضرری باشد، مشمول این ماده قرار نخواهد گرفت،[۱۰] [۱۱] در مقابل نیز عده ای با توجه به اطلاق ماده، هر نوع فعالیت تبلیغی اعم از موثر و غیر موثر را مشمول ماده قرار داده اند.[۱۲] نکته مهم آن است که فعالیت تبلیغی زمانی محقق می شود که فرد، کار خود را این قبیل اعمال قرار داده و در انجام آن اصرار ورزد،[۱۳] بدین معنا که نوعی استمرار در این عبارت شرط شده و مرتکب با یک بار سخنرانی یا مصاحبه، مشمول مقررات این ماده نخواهد بود،[۱۴]و این استمرار باید در حدی باشد که عرفا بتوان نسبت به آن اعمال، عنوان فعالیت را اطلاق نمود.[۱۵] در حقوق جزا، فعل مرتکب مدنظر قرار می گیرد بنابراین اگر فردی یکبار سخنرانی کند و این سخنرانی بارها در فضای مجازی منتشر شود، نمی توانیم آن را نوعی فعالیت تبلیغی تلقی کنیم. [۱۶] مرتکب این جرم می تواند فرد ایرانی یا خارجی، نظامی یا غیر نظامی، کارمند یا غیر کارمند باشد.[۱۷] اگر مرتکب جرم ادعا کند که فریب خورده و یا اغوا شده است می تواند حسب مورد تبرئه و یا مشمول مقررات تخفیف مجازات قرار گیرد.[۱۸]
لازم به ذکر است که نظام جمهوری اسلامی ایران، دارای دو رکن اسلامیت و استقلال است. تبلیغ علیه هر یک از این ارکان، تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود،[۱۹] اما در مقابل تبلیغ علیه قوای سه گانه یا سران این قوا و یا سازمان های محلی، مشمول این ماده نخواهد بود،[۲۰] همچنین اگر شخصی اصل نظام را مشروع بداند و به انتقاد صریح و قانونی از برخی برنامه ها و سیاست های آن بپردازد، مشمول این ماده قرار نخواهد گرفت.[۲۱] تفاوت تبلیغ و انتقاد را می توان در عنصر روانی هر یک جست و جو کرد. در تبلیغ علیه نظام، نوعی ضدیت با نظام مشاهده می شود، ولی هدف انتقاد، اصلاح نقاط ضعف از روی دلسوزی است.[۲۲] این جرم از جرائم مطلق است و تحقق آن نیازی به وقوع نتیجه خاصی ندارد.[۲۳] همچنین کسی که در فعالیت تبلیغی مباشرت ندارد، ولی به نحوی انتشار این افکار را تسهیل می کند، می تواند به عنوان معاون، مورد تعقیب قرار گیرد. عنصر روانی این جرم در وهله اول، سوء نیت عام یعنی اراده ارتکاب فعالیت تبلیغی است علاوه بر آن به نظر می رسد با توجه به عبارات "علیه ... و یا به نفع ..." مرتکب باید دارای سو نیت خاص یعنی «قصد مخالفت با نظام یا قصد تضعیف و یا تزلزل نظام» نیز باشد.[۲۴][۲۵] در مقابل عده ای صرف سوء نیت عام را برای ارتکاب جرم کافی دانسته اند.[۲۶]
جرم تبلیغ علیه نظام، جرمی مستقل بوده و در فرض تحقق، در دادگاه انقلاب محل ارتکاب جرم، مورد رسیدگی قرار می گیرد.[۲۷][۲۸]
گفتنی است چنانچه کسی همزمان عضو گروه مجرمانه ای باشد و به انجام فعالیت های تبلیغی نیز بپردازد، مشمول قواعد تعدد معنوی قرار خواهد گرفت.[۲۹]
نکات توضیحی ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
جرم تبلیغ علیه نظام که در ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) بحث شده است، از جمله جرایم سیاسی است که بدون خشونت و بر پایه دانش، اندیشه، مرام یا گرایش سیاسی شخص واقع می شود.[۳۰]
نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
 | محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است. |
- فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران جرم تلقی میشود.
- فعالیت تبلیغی به نفع گروهها و سازمانهای مخالف نظام نیز جرم محسوب میشود.
- مجازات تعیین شده برای این جرم، حبس است.
- حداقل مدت حبس، سه ماه است.
- حداکثر مدت حبس، یک سال است.
- فعالیت تبلیغی میتواند به هر نحو و شکل صورت گیرد و محدود به نوع خاصی از فعالیت نیست.
انتقادات
- در متن ماده ۵۰۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، عبارت "هر کس" قید شده است که عموما منصرف از اشخاص حقوقی است، با این وجود ارتکاب این جرم از جانب شخص حقوقی نیز قابل تحقق است، [۳۱] بنابراین بهتر بود به جای عبارت "هر کس" از عبارت "هر شخص" استفاده می شد تا ظهور ماده نیز جای تردیدی بر شمول اشخاص حقوقی باقی نگذارد.[۳۲]
- به نظر می رسد جرم انگاری چنین عنوان مجرمانه ای که معیاری قابل تمییز از فعالیت های مشروعی مانند انتقاد، امر به معروف، نهی از منکر و حتی یک اظهار نظر ساده در راستای حق را دارا نیست، مطابقتی با اصول جرم انگاری ندارد.[۳۳][۳۴]
- عبارات کلی و مبهمی که در نگارش ماده مورد استفاده قرار گرفته است، دست مجریان قانون را در محدودیت آزادی های مشروع شهروندان باز گذاشته که این امر، آشکارا بر خلاف اصول قانون اساسی و اهداف ارزشمند انقلاب اسلامی می باشد.[۳۵]
مصادیق و نمونه ها
مصادیقی که مشمول جرم تبلیغ علیه نظام قرار نمی گیرند:
- صحبت دو نفره اشخاص، یا صحبت در جمع های خانوادگی. (زیرا مخاطب تبلیغ باید به نحوی عمومی باشد.)[۳۶]
- صحبت استاد و دانشجو در کلاس دروس خاصی مانند حقوق اساسی.[۳۷]
رویه های قضایی
- نظریه شماره 7/99/1617 مورخ 1399/10/22 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره معلق نمودن تعقیب در جرم فعالیت تبلیغی علیه نظام
- نظریه شماره 7/99/162 مورخ 1399/04/09 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره دعوت مردم در فضای مجازی به تجمع فاقد مجوز قانونی
- رای شعبه کیفری دیوان عالی کشور درباره فعالیت تبلیغی علیه نظام در احزاب
پایان نامه و رساله های مرتبط
مقالات مرتبط
- نقدی بر جرمانگاری «فعالیت تبلیغی» در پرتو اصل آزادی بیان
- حکمرانی و تنظیمگری پلتفرمهای ویدئویی در ایران: از منازعه بر سر نهاد متولی تا تعدیل محتوا
- واکاوی قانون جرم سیاسی در پرتو مواد 305 و 352 قانون آیین دادرسی کیفری و اصل 168 قانون اساسی
- میزگرد راجع به جرایم مطبوعاتی
- نادیدهانگاری بایستههای تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت
- رویکرد سیاست کیفری ایران در مواجهه با اعتراضات اجتماعی ایران
- سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی
- تحلیلی بر جایگاه نظم عمومی در نظام حقوقی ایران
- تکنیک های جرم انگاری امنیّت مدار در حقوق کیفری ایران
- صلاحیت جهانی، نهادی پوپولیستی یا لازمه زیست بینالمللی؟
منابع
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 714456
- ↑ واعظی, سید مجتبی (1402). "مبانی و مؤلفههای مدرن حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران در پرتو ساختار و رویه موجود". پژوهش تطبیقی حقوق اسلام و غرب. 10 (1): 265–286. doi:10.22091/csiw.2023.7751.2216. ISSN 2476-4213.
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600176
- ↑ احسان داودیان. حقوق زندانی در ایران و اسناد بین المللی. چاپ 1. مجد، 1395. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6656592
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600084
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 431944
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 431960
- ↑ عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 392700
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 713888
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 713896
- ↑ عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 392708
- ↑ ایرج گلدوزیان. محشای قانون مجازات اسلامی. چاپ 5. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1384. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 671668
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600116
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 713888
- ↑ جعفر کوشا. بایسته های حقوق جزای اختصاصی (جلد اول و دوم و سوم). چاپ 1. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2009124
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600132
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600192
- ↑ عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 392736
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600172
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 431956
- ↑ عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 857472
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600140
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600208
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600216
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600224
- ↑ عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 392704
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 714444
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 714448
- ↑ عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 392712
- ↑ حسن عالی پور و نوروز کارگری. جرایم ضد امنیت ملی. چاپ 1. خرسندی، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2103164
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 714440
- ↑ عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 857476
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600228
- ↑ علی خالقی. نکته ها در قانون آیین دادرسی کیفری. چاپ 1. موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی شهر دانش، 1393. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4682216
- ↑ رضا نوربها. نگاهی به قانون مجازات اسلامی (1375-1370). چاپ 2. میزان، 1383. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 695556
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600204
- ↑ حسن پوربافرانی. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی). چاپ 1. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2600204
- ↑ حسن عالی پور و نوروز کارگری. جرایم ضد امنیت ملی. چاپ 1. خرسندی، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2103160