ماده ۷۳ قانون مجازات اسلامی

ماده ۷۳ قانون مجازات اسلامی: در جرایم عمدی که مجازات قانونی آنها بیش از یک ‌سال حبس است در صورت تخفیف مجازات به کمتر از یک ‌سال، دادگاه نمی ‌تواند به مجازات جایگزین حبس حکم نماید.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۷۴ قانون مجازات اسلامی
• ماده 64 قانون مجازات اسلامی
• ماده 72 قانون مجازات اسلامی
• ماده 89 قانون مجازات اسلامی

توضیح واژگان

• جرایم عمدی: جرم عمدی، به جرمی اطلاق میگردد که مجرم از روی قصد و اراده، فعل یا ترک فعلی را مرتکب میشود که به موجب قانون ممنوع است و قابلیت مجازات را دارد.
• مجازات: مجازات در لغت به معنی جزا دادن، پاداش و کیفر آمده است. در اصطلاح حقوقی، آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند. همچنین مجازات ضامن اجراء قواعد مربوط به نظم عمومی است و با سایر ضمانت اجراها متمایز است.
• حبس: حبس در لغت به معنای منع کردن و زندانی کردن است. در اصطلاح به معنی محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.
• تخفیف مجازات: تخفیف مجازات به معنای تقلیل کیفر به کمتر از حداقل و یا تبدیل آن به مجازات خفیف تر است.
• مجازات جایگزین حبس: منظور از «مجازات های جایگزین حبس»، مجازات های خفیف و یا گاهی اقدامات تأمینی هستند که با احراز شرایطی میتوانند جایگزین مجازات زندان شوند.

پیشینه

این ماده، در قوانین سابق دارای پیشینه نیست.

نکات تفسیری دکترین ماده 73 قانون مجازات اسلامی

طبق این ماده، دادگاه ها میتوانند مجازات تخفیف داده شده را به مجازات جایگزین حبس تبدیل نمایند؛ مگر آنکه مجازات قانونی جرم ارتکابی بیش از یک سال بوده و با قواعد تخفیف مجازات، به کمتر از یک سال کاهش یافته باشد. فلذا در مواردی امکان جمع مجازات های جایگزین با مقررات تخفیف مجازات وجود دارد و در مواردی نیز ممکن نیست.

طبق این ماده، میتوان بیان کرد که یکی از موارد ممنوعیت صدور مجازات های جایگزین حبس عبارت است از ارتکاب جرائم عمدی با مجازات قانونی بیشتر از یک سال.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 73 قانون مجازات اسلامی

1. در جرایم عمدی با مجازات قانونی بیش از یک سال حبس، تخفیف مجازات به کمتر از یک سال ممکن است.
2. حتی با تخفیف مجازات به کمتر از یک سال، دادگاه مجاز به صدور مجازات جایگزین حبس نیست.
3. تمرکز بر روی جرایم عمدی است که مجازات قانونی آن‌ها بیش از یک سال حبس تعیین شده.

رویه های قضایی

• نظریه شماره 7/1400/758 مورخ 1400/07/14 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره مجازات جایگزین حبس در حبس کمتر از نود و یک روز
• نظریه شماره 7/99/876 مورخ 1399/07/30 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره صدور حکم به مجازات جایگزین حبس در فرض محکومیت به حبس درجه ۸
• نظریه شماره ۷/۱۴۰۲/۱۱۴۱ مورخ ۱۴۰۳/۰۱/۲۷ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره قابلیت تبدیل حبس بالا یکسال

مقالات مرتبط

• شرایط و ضوابط حقوقی اجرای قرار نظارت قضایی در کنار قرارهای تأمین کیفری

• ارزیابی تطبیقی مجازات «حبس» در حقوق کیفری مدرن و فقه امامیه