ماده ۶۱ قانون مجازات اسلامی

ماده ۶۱ قانون مجازات اسلامی: هرگاه محکوم در مدت آزادی مشروط بدون عذر موجه از دستورهای دادگاه تبعیت نکند برای بار اول یک تا دو سال به مدت آزادی مشروط وی افزوده می ‌شود. در صورت تکرار یا ارتکاب یکی از جرایم عمدی موجب حد، قصاص، دیه یا تعزیر تا درجه هفت، علاوه بر مجازات جرم جدید، مدت باقیمانده محکومیت نیز به اجراء در می ‌آید، در غیر این ‌صورت آزادی او قطعی می ‌شود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۶۰ قانون مجازات اسلامی
• ماده 25 قانون مجازات اسلامی
• ماده 58 قانون مجازات اسلامی
• ماده 38 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370
• ماده 39 قانون راجع به مجازات اسلامی مصوب 1361

توضیح واژگان

• آزادی مشروط: آزادی مشروط به عنوان یکی از ابزار های فردی کردن مجازات ها محسوب میشود که طبق آن پس از مشاهده آثار اصلاح و تربیت مجرم در زندان طبق شرایطی شخص محکوم میتواند از این نهاد بهره‌مند شود. پیش بینی این نهاد، علاوه بر سازگاری با اهداف کیفری، سبب صرفه جویی در مخارج عمومی زندان خواهد شد، همچنین محکوم را از فرهنگ مجرم‌ساز زندان دور نگه میدارد. گفتنی است که در صورت اعطای آزادی مشروط، همچنان آثار محکومیت بر جای خود باقی می ماند و در سجل کیفری شخص منعکس میشود.
• عذر موجه: در آیین دادرسی کیفری، عذر موجه را باید دلایلی دانست که متهم با ارائه آن به مراجع قضایی، فرار یا عدم حضور خویش را توجیه نموده و از اجرای مجازات نسبت به خویش جلوگیری می‌کند. به موجب نظریه ۷/۲۶۵۹–۱۳۸۲/۵/۱ در خصوص عذر موجه تعریفی از سوی قانونگذار به عمل نیامده است، بلکه فقط جهات آن در بعضی از مقررات قانونی احصا شده‌است؛ لذا می‌توان با استفاده از ملاک مواد مذکور موجه بودن یا نبودن عذر را بررسی نمود، اما به‌طور کلی جز در موارد تصریح شده، تشخیص موجه بودن عذر با مرجع رسیدگی کننده است.
• جرایم عمدی: جرم عمدی، به جرمی اطلاق میگردد که مجرم از روی قصد و اراده، فعل یا ترک فعلی را مرتکب میشود که به موجب قانون ممنوع است و قابلیت مجازات را دارد.
• حد: منظور از «حد»، مجازاتی است که موجب، نوع، میزان و کیفیت اجرای آن در شرع مقدس تعیین شده باشد.
• قصاص: منظور از «قصاص»، مجازات اصلی جنایات عمدی بر نفس، اعضا و منافع است.
• دیه: منظور از «دیه»، مالی است که در شرع مقدس برای ایراد جنایات غیرعمدی به نفس، اعضا و منافع یا جنایت عمدی در مواردی که به هر جهتی قصاص ندارد، به موجب قانون مقرر می‌شود.
• تعزیر: منظور از «تعزیر»، مجازاتی است که مشمول عنوان حد، قصاص یا دیه نیست و به موجب قانون، در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی، تعیین و اعمال می‌گردد.
• درجه بندی مجازات های تعزیری: درجه‌بندی مجازات‌های تعزیری در قوانین مجازات سال‌های ۱۳۰۴ و ۱۳۷۰ بدون سابقه است، این نوع تقسیم‌بندی اولین بار در قانون مبارزه با قاچاق اسلحه و مهمات مصوب ۱۳۸۹ ذکر شده که در قوانین ایران، حالتی ابتکاری دارد. اما ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، مجازات‌های تعزیری را به هشت درجه تقسیم می‌کند.
• مجازات: مجازات در لغت به معنی جزا دادن، پاداش و کیفر آمده است. در اصطلاح حقوقی، آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند. همچنین مجازات ضامن اجراء قواعد مربوط به نظم عمومی است و با سایر ضمانت اجراها متمایز است.
• جرم: منظور از «جرم»، هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل است که در قانون برای آن مجازات تعیین شده‌ است.

پیشینه

این ماده در قانون سال 1370 نمونه مشابهی ندارد، صرفا تبصره ماده 38 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 در خصوص تخلف از دستورات یا ارتکاب جرم، اجرای مجدد مجازات حبس را پیش بینی میکرد. همین حکم در تبصره 4 ماده 39 قانون راجع به مجازات اسلامی مصوب 1361 نیز ذکر شده بود. در این قوانین، حتی ارتکاب جرائم غیر عمدی نیز منجر به لغو آزادی مشروط میشد که در قانون جدید این ضمانت اجرا، صرفا مربوط به ارتکاب جرائم عمدی است.

نکات تفسیری دکترین ماده 61 قانون مجازات اسلامی

قانونگذار در این ماده، ضمانت اجرای تخلف از دستورات دادگاه یا ارتکاب جرائم عمدی موجب حدود، قصاص، دیه یا تعزیر تا درجه هفت را در حین اجرای نظام آزادی مشروط به این نحو پیش بینی نموده است:

1. بار اول تخلف از دستورات دادگاه: اضافه کردن تا دو سال به مدت آزادی مشروط
2. بار دوم تخلف از دستورات دادگاه یا ارتکاب جرائم مذکور: اجرای باقی مانده مدت حبس (مدت آزادی مشروط، جزء مدت محکومیت محسوب نمیشود.)

گفتنی است که در صورت لغو آزادی مشروط به دلیل ارتکاب جرم، علاوه بر مجازات جرم جدید، باقیمانده مدت محکومیت قبلی نیز اجرا خواهد شد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 61 قانون مجازات اسلامی

1. مدت آزادی مشروط در صورت عدم تبعیت از دستورات دادگاه برای بار اول تا دو سال افزوده می‌شود.
2. در صورت تکرار عدم تبعیت یا ارتکاب جرایم عمدی خاص، هم مجازات جرم جدید اجرا می‌شود و هم مدت باقی‌مانده از محکومیت.
3. آزادی فرد در صورت عدم ارتکاب جرایم یا تبعیت از دستورات قطعی می‌شود.
4. جرایم عمدی موجب حد، قصاص، دیه یا تعزیر تا درجه هفت منجر به اجرای محکومیت باقی‌مانده می‌شوند.

رویه های قضایی

• نظریه شماره 7/96/497 مورخ 1396/03/01 اداره کل حقوقی قوه قضاییه
• نظریه شماره 7/99/1312 مورخ 1399/09/18 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تاثیر قرار موقوفی اصداری نسبت به جرم قابل گذشت ارتکابی در ایام آزادی مشروط

مقالات مرتبط

• چالش‌های سیاست کیفری ارفاقیِ قانون مجازات اسلامی در برابر جرایم سبک
• نقش قاضی اجرای احکام در فردی‌سازی ارفاقیِ واکنش علیه جرم
• درآمدی بر تبیین و تفسیر قوانین در سنجه منطق فازی
• تحلیل آرای قضایی مرتبط با مجازات‌های جایگزین حبس (با تأکید بر مجازات خدمات عمومی رایگان)

مقالات مرتبط

• نقدی بر موضع حقوق کیفری ایران در رابطه با دفاع مشروع