ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۱۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{برای کتاب}}'''ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی''': در [[تعزیر|جرایم تعزیری]] [[درجه‌بندی مجازات‌های تعزیری|درجه‌]] های هفت و هشت در صورت احراز [[جهات تخفیف]] چنانچه دادگاه پس از احراز مجرمیت، تشخیص دهد که با عدم اجرای مجازات نیز مرتکب، اصلاح می‌ شود در صورت [[فقدان سابقه کیفری مؤثر]] و [[گذشت شاکی]] و جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران آن می‌ تواند حکم به [[معافیت از مجازات|معافیت از کیفر]] صادر کند.
{{برای کتاب}}'''ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی''': در [[تعزیر|جرایم تعزیری]] [[درجه‌بندی مجازات‌های تعزیری|درجه‌]] های هفت و هشت در صورت احراز [[جهات تخفیف]] چنانچه دادگاه پس از احراز مجرمیت، تشخیص دهد که با عدم اجرای [[مجازات]] نیز مرتکب، اصلاح می‌ شود در صورت [[فقدان سابقه کیفری مؤثر]] و [[گذشت شاکی]] و جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران آن می‌ تواند حکم به [[معافیت از مجازات|معافیت از کیفر]] صادر کند.
*{{زیتونی|[[ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی|مشاهده ماده قبلی]]}}
*{{زیتونی|[[ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی|مشاهده ماده قبلی]]}}
*{{زیتونی|[[ماده ۴۰ قانون مجازات اسلامی|مشاهده ماده بعدی]]}}
*{{زیتونی|[[ماده ۴۰ قانون مجازات اسلامی|مشاهده ماده بعدی]]}}
خط ۱۴: خط ۱۴:
* [[ماده ۴۵ قانون مجازات اسلامی|ماده 45 قانون مجازات اسلامی]]
* [[ماده ۴۵ قانون مجازات اسلامی|ماده 45 قانون مجازات اسلامی]]
* [[ماده ۱۱۵ قانون مجازات اسلامی|تبصره 2 ماده 115 قانون مجازات اسلامی]]
* [[ماده ۱۱۵ قانون مجازات اسلامی|تبصره 2 ماده 115 قانون مجازات اسلامی]]
* [[ماده ۵۰۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]]
* [[ماده ۵۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]]
* [[ماده ۵۳۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]]
* [[ماده ۵۶۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]]
* [[ماده 22 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370]]
== توضیح واژگان ==
== توضیح واژگان ==
منظور از «تعزیر»، مجازاتی است که مشمول عنوان [[حدود|حد]]، [[قصاص]] یا [[دیه]] نیست و به موجب قانون، در موارد ارتکاب [[محرمات شرعـی|محرمات شرعی]] یا [[نقض مقررات حکومتی]]، تعیین و اعمال می‌گردد.<ref>[[ماده 18 قانون مجازات اسلامی|ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392]]</ref>


درجه‌بندی مجازات‌های تعزیری در [[ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی|ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲]] بیان شده است.  
* [[تعزیر|تعزیر:]] منظور از «تعزیر»، مجازاتی است که مشمول عنوان [[حدود|حد]]، [[قصاص]] یا [[دیه]] نیست و به موجب قانون، در موارد ارتکاب [[محرمات شرعـی|محرمات شرعی]] یا [[نقض مقررات حکومتی]]، تعیین و اعمال می‌گردد.<ref>[[ماده 18 قانون مجازات اسلامی|ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392]]</ref>
 
* [[درجه‌بندی مجازات‌های تعزیری|درجه‌ بندی مجازات های تعزیری:]] درجه‌بندی مجازات‌های تعزیری در قوانین مجازات سال‌های ۱۳۰۴ و ۱۳۷۰ بدون سابقه است، این نوع تقسیم‌بندی اولین بار در قانون مبارزه با قاچاق اسلحه و مهمات مصوب ۱۳۸۹ ذکر شده که در قوانین ایران، حالتی ابتکاری دارد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح مختصر قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392)|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3624416|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=1}}</ref> اما [[ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی|ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲]]، [[تعزیر|مجازات‌های تعزیری]] را به هشت درجه تقسیم می‌کند.
جهات تخفیف مجازات به نحو حصری در قانون تعیین شدند و قاضی نمی‌تواند به استناد موارد مشابه، قواعد تخفیف مجازات را اعمال نماید.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=درآمدی بر حقوق جزای عمومی (واکنش در برابر جرم)|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4948184|صفحه=|نام۱=غلامحسین|نام خانوادگی۱=الهام|نام۲=محسن|نام خانوادگی۲=برهانی|چاپ=1}}</ref> جهات تخفیف مجازات در [[ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی|ماده 38 قانون مجازات اسلامی]] مصوب 1392 بیان شده است.  
* [[جهات تخفیف]]: جهات تخفیف مجازات به نحو حصری در قانون تعیین شدند و قاضی نمی‌تواند به استناد موارد مشابه، قواعد تخفیف مجازات را اعمال نماید.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=درآمدی بر حقوق جزای عمومی (واکنش در برابر جرم)|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4948184|صفحه=|نام۱=غلامحسین|نام خانوادگی۱=الهام|نام۲=محسن|نام خانوادگی۲=برهانی|چاپ=1}}</ref> جهات تخفیف مجازات در [[ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی|ماده 38 قانون مجازات اسلامی]] مصوب 1392 بیان شده است.
 
*  [[مجازات]]: مجازات در لغت به معنی جزا دادن، پاداش و [[کیفر]] آمده است. در اصطلاح حقوقی، آزاری است که [[قاضی]] به علت ارتکاب [[جرم]] به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص [[مقصر]]، مطابق [[قانون]] تعیین می‌کند. همچنین مجازات ضامن اجراء [[قاعده|قواعد]] مربوط به [[نظم عمومی]] است و با سایر ضمانت اجراها متمایز است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=تحولات کیفرشناسی در قانون جزایی ایران|ترجمه=|جلد=|سال=1397|ناشر=فصلنامه قانونیار شماره 6 تابستان 1397|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6656432|صفحه=|نام۱=مهدی|نام خانوادگی۱=شهرکی|چاپ=}}</ref>
«فقدان سابقه کیفری موثر» به این معناست که شخص مشمول [[مجازات تبعی|مجازات های تبعی]] [[ماده 25 قانون مجازات اسلامی]] قرار نداشته باشد، در صورت سپری شدن مدت های مذکور در ماده 25 به نظر میرسد که شخص فاقد سابقه محکومیت موثر کیفری فرض میشود.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (جلد اول) حقوق جزای عمومی|ترجمه=|جلد=|سال=1393|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4952064|صفحه=|نام۱=محمدابراهیم|نام خانوادگی۱=شمس ناتری|نام۲=حمیدرضا|نام خانوادگی۲=کلانتری|نام۳=زینب|نام خانوادگی۳=ریاضت|نام۴=ابراهیم|نام خانوادگی۴=زارع|چاپ=2}}</ref>
* [[فقدان سابقه کیفری مؤثر]]: «فقدان سابقه کیفری موثر» به این معناست که شخص مشمول [[مجازات تبعی|مجازات های تبعی]] [[ماده 25 قانون مجازات اسلامی]] قرار نداشته باشد، در صورت سپری شدن مدت های مذکور در ماده 25 به نظر میرسد که شخص فاقد سابقه محکومیت موثر کیفری فرض میشود.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (جلد اول) حقوق جزای عمومی|ترجمه=|جلد=|سال=1393|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4952064|صفحه=|نام۱=محمدابراهیم|نام خانوادگی۱=شمس ناتری|نام۲=حمیدرضا|نام خانوادگی۲=کلانتری|نام۳=زینب|نام خانوادگی۳=ریاضت|نام۴=ابراهیم|نام خانوادگی۴=زارع|چاپ=2}}</ref>
 
* [[گذشت شاکی]]: گذشت شاکی به عنوان یکی از موارد [[سقوط مجازات]]، در مواد [[ماده ۱۰۰ قانون مجازات اسلامی|۱۰۰]] تا [[ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی|۱۰۴ قانون مجازات اسلامی]] پیش‌بینی شده‌است.
گذشت شاکی به عنوان یکی از موارد [[سقوط مجازات]]، در مواد [[ماده ۱۰۰ قانون مجازات اسلامی|۱۰۰]] تا [[ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی|۱۰۴ قانون مجازات اسلامی]] پیش‌بینی شده‌است.
* [[معافیت از مجازات|معافیت از کیفر]]: قانونگذار در راستای تحقق اصل موقعیت داشتن و مناسب بودن [[تعقیب]] و با هدف [[اصل فردی بودن مجازات ها|فردی کردن مجازات‌ها]]، در صورت احراز شرایط مندرج در [[ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی]]، امکان معافیت متهم از کیفر را پیش‌بینی کرده‌است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با رویکرد کاربردی (چاپ چهارم)|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6232348|صفحه=|نام۱=محمد|نام خانوادگی۱=مصدق|چاپ=4}}</ref>  
 
قانونگذار در راستای تحقق اصل موقعیت داشتن و مناسب بودن [[تعقیب]] و با هدف [[اصل فردی بودن مجازات ها|فردی کردن مجازات‌ها]]، در صورت احراز شرایط مندرج در [[ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی]]، امکان معافیت متهم از کیفر را پیش‌بینی کرده‌است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=شرح قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با رویکرد کاربردی (چاپ چهارم)|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6232348|صفحه=|نام۱=محمد|نام خانوادگی۱=مصدق|چاپ=4}}</ref>  
== پیشینه ==
== پیشینه ==
به نظر میرسد نهاد معافیت از مجازات در قوانین پیشین بدون سابقه است، چرا که طبق قواعد [[تخفیف مجازات]] مندرج در [[ماده 22 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370]] دادگاه ها نمی توانستند بزهکار را به کلی از مجازات، معاف کنند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=محشای قانون مجازات اسلامی بر مبنای قانون مصوب 1/2/1392 به همراه مفاهیم جدید و قوانین جزایی پیشین|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4131624|صفحه=|نام۱=ایرج|نام خانوادگی۱=گلدوزیان|چاپ=1}}</ref>
به نظر میرسد نهاد معافیت از مجازات در قوانین پیشین بدون سابقه است، چرا که طبق قواعد [[تخفیف مجازات]] مندرج در [[ماده 22 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370]] دادگاه ها نمی توانستند بزهکار را به کلی از مجازات، معاف کنند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=محشای قانون مجازات اسلامی بر مبنای قانون مصوب 1/2/1392 به همراه مفاهیم جدید و قوانین جزایی پیشین|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4131624|صفحه=|نام۱=ایرج|نام خانوادگی۱=گلدوزیان|چاپ=1}}</ref>
خط ۴۷: خط ۴۹:
* [[نظریه شماره 7/98/54 مورخ 1398/04/23 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 7/98/54 مورخ 1398/04/23 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 7/97/2960 مورخ 1398/02/21 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 7/97/2960 مورخ 1398/02/21 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 7/95/2328 مورخ 1395/09/22 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 2328/95/7 مورخ 1395/09/22 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 2328/95/7 مورخ 1395/09/22 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 1701/96/7 مورخ 1396/07/23 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 1701/96/7 مورخ 1396/07/23 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 1330/95/7 مورخ 1395/06/07 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
* [[نظریه شماره 1330/95/7 مورخ 1395/06/07 اداره کل حقوقی قوه قضاییه]]
== مقالات مرتبط ==
== مقالات مرتبط ==
* [[چالش‌های سیاست کیفری ارفاقیِ قانون مجازات اسلامی در برابر جرایم سبک]]
* [[مطالعه تطبیقی تدابیر سرکوبگری در قبال اعمال مخلّ رقابت اقتصادی در سیاست جنایی تقنینی ایران و اتحادیه اروپا]]
* [[مطالعه تطبیقی تدابیر سرکوبگری در قبال اعمال مخلّ رقابت اقتصادی در سیاست جنایی تقنینی ایران و اتحادیه اروپا]]
* [[رژیم عام تکرار جرم در نظام حقوق کیفری فرانسه و تطبیق آن با الگوی مشابه در ایـران]]
* [[رژیم عام تکرار جرم در نظام حقوق کیفری فرانسه و تطبیق آن با الگوی مشابه در ایـران]]
خط ۶۶: خط ۶۸:
* [[از درجه‌بندیِ چهارگانة جرایم تا درجه‌بندی هشت‌گانة کیفرهای تعزیری؛ آسیب‌ها و خلأها]]
* [[از درجه‌بندیِ چهارگانة جرایم تا درجه‌بندی هشت‌گانة کیفرهای تعزیری؛ آسیب‌ها و خلأها]]
* [[تعزیرات منصوص شرعی در قانون مجازات اسلامی در پرتو اصل قانونمندی حقوق کیفری]]
* [[تعزیرات منصوص شرعی در قانون مجازات اسلامی در پرتو اصل قانونمندی حقوق کیفری]]
* [[گفتمان اصلاح و درمان در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392]]
* [[سیاست جنایی ماهوی در قبال کودکان و نوجوانان بزهکار در نظام قضایی جمهوری اسلامی ایران]]
* [[موازین فقهی و تفسیر قضائی قوانین کیفری؛ نقد نظر هیأت عمومی دیوان عالی کشور در تشدید شلّاق تعزیری]]
* [[مشروعیّت جرم انگاری عمل تولید، توزیع و انتشار بدافزارها در فضای سایبر]]
* [[«تعزیرات منصوص» از احکام ابدی تا احکام قضایی و حکومتی]]
== پایان نامه و رساله های مرتبط ==
*[[بررسی تطبیقی کیفیات تخفیف مجازات در حقوق ایران و حقوق بین الملل کیفری]]
== منابع ==
== منابع ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۷

ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی: در جرایم تعزیری درجه‌ های هفت و هشت در صورت احراز جهات تخفیف چنانچه دادگاه پس از احراز مجرمیت، تشخیص دهد که با عدم اجرای مجازات نیز مرتکب، اصلاح می‌ شود در صورت فقدان سابقه کیفری مؤثر و گذشت شاکی و جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران آن می‌ تواند حکم به معافیت از کیفر صادر کند.

مواد مرتبط

توضیح واژگان

پیشینه

به نظر میرسد نهاد معافیت از مجازات در قوانین پیشین بدون سابقه است، چرا که طبق قواعد تخفیف مجازات مندرج در ماده 22 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 دادگاه ها نمی توانستند بزهکار را به کلی از مجازات، معاف کنند.[۷]

نکات تفسیری دکترین ماده 39 قانون مجازات اسلامی

در این ماده، قانونگذار یکی از معاذیر قضائی معافیت از مجازات را بیان میکند.[۸] شرایط لازم برای صدور این حکم معافیت، به نحو عام مجموعی در ماده ذکر شده است؛ به این معنا که وجود همه این موارد ضروری است.[۹] گفتنی است که موارد شمول این ماده به موجب تبصره 2 ماده 115 منصرف از جرائم تعزیری منصوص شرعی است.[۱۰]

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 39 قانون مجازات اسلامی

  1. اعمال این ماده تنها در جرایم تعزیری درجه‌های هفت و هشت ممکن است.
  2. وجود جهات تخفیف در صدور معافیت از کیفر اهمیت دارد.
  3. دادگاه باید مجرمیت فرد را احراز کرده باشد.
  4. تشخیص اصلاح مرتکب بدون اجرای مجازات باید توسط دادگاه انجام شود.
  5. نداشتن سابقه کیفری مؤثر یکی از شرایط صدور معافیت از کیفر است.
  6. گذشت شاکی برای استفاده از این ماده لازم است.
  7. جبران ضرر و زیان یا برقراری ترتیبات جبران آن از شرایط معافیت است.
  8. دادگاه می‌تواند حکم به معافیت از کیفر صادر کند در صورتی که تمامی شرایط مذکور محقق شده باشد.

انتقادات

بهتر بود قانونگذار ضمانت اجرایی برای این ماده در نظر بگیرد، به این نحو که قاضی میزان مجازات شخص را تعیین کند تا در صورت احراز عدم وجود هر یک از شرایط مذکور در ماده فوق، این مجازات اجرا شود.[۱۱]

رویه های قضایی

مقالات مرتبط

پایان نامه و رساله های مرتبط

منابع

  1. ↑ ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
  2. ↑ عباس زراعت. شرح مختصر قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392). چاپ 1. ققنوس، 1392.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3624416
  3. ↑ غلامحسین الهام و محسن برهانی. درآمدی بر حقوق جزای عمومی (واکنش در برابر جرم). چاپ 1. میزان، 1392.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4948184
  4. ↑ مهدی شهرکی. تحولات کیفرشناسی در قانون جزایی ایران. فصلنامه قانونیار شماره 6 تابستان 1397، 1397.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6656432
  5. ↑ محمدابراهیم شمس ناتری، حمیدرضا کلانتری، زینب ریاضت و ابراهیم زارع. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (جلد اول) حقوق جزای عمومی. چاپ 2. میزان، 1393.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4952064
  6. ↑ محمد مصدق. شرح قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با رویکرد کاربردی (چاپ چهارم). چاپ 4. جنگل، 1392.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6232348
  7. ↑ ایرج گلدوزیان. محشای قانون مجازات اسلامی بر مبنای قانون مصوب 1/2/1392 به همراه مفاهیم جدید و قوانین جزایی پیشین. چاپ 1. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1392.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4131624
  8. ↑ محمدابراهیم شمس ناتری، حمیدرضا کلانتری، زینب ریاضت و ابراهیم زارع. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (جلد اول) حقوق جزای عمومی. چاپ 2. میزان، 1393.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4952028
  9. ↑ عباس زراعت. شرح مختصر قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392). چاپ 1. ققنوس، 1392.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3628656
  10. ↑ محمدابراهیم شمس ناتری، حمیدرضا کلانتری، زینب ریاضت و ابراهیم زارع. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (جلد اول) حقوق جزای عمومی. چاپ 2. میزان، 1393.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4952036
  11. ↑ عباس زراعت. شرح مختصر قانون مجازات اسلامی (مصوب 1392). چاپ 1. ققنوس، 1392.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3628668
برگرفته از «https://wikihoghoogh.net/w/index.php?title=ماده_۳۹_قانون_مجازات_اسلامی&oldid=499453»