ماده ۳۰۵ قانون تجارت

ماده ۳۰۵ قانون تجارت: در مورد برواتی که در خارج ایران صادر شده شرایط اساسی برات، تابع قوانین مملکت صدور است.

هر قسمت از سایر تعهدات براتی (تعهدات ناشی از ظهرنویسی - ضمانت - قبولی و غیره) نیز که در خارجه به وجود آمده تابع قوانین مملکتی است که تعهد در آنجا وجود پیدا کرده‌است.

معذالک اگر شرایط اساسی برات مطابق قانون ایران موجود یا تعهدات براتی موافق قانون ایران صحیح باشد کسانی که در ایران تعهداتی کرده‌اند حق استناد به این ندارند که شرایط اساسی برات یا تعهدات براتی مقدم بر تعهد آنها مطابق با قوانین خارجی نیست.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۲۷۴ قانون تجارت
• ماده ۳۰۴ قانون تجارت
• ماده ۳۰۶ قانون تجارت
• ماده ۹۶۹ قانون مدنی

توضیح واژگان

• برواتی: به سندی گفته می‌شود که به موجب آن، امضاکننده از شخص معینی بخواهد که در موعدی مشخص، مبلغی را در وجه شخص ثالث، یا به حواله کرد، یا در وجه حامل تأدیه نماید.
• قوانین: اصل، رسم، شکل، قاعده، طریقه، نظم، دستور، آداب، آیین و شریعت از جمله موارد متعددی است که در کتب لغت فارسی برای معنای لغوی «قانون» اقامه گردیده‌است. در مقام ارائه تعریف این واژه چنین مقرر گردیده‌است: قانون به ضابطه‌ای کلی گفته می‌شود که بر افرادی منطبق و حکم همه آن افراد از آن ضابطه شناخته می‌شود. شایان ذکر است که وضع قانون در اختیار انحصاری مجلس است و هر قاعده‌ای که با تشریفات لازم به تصویب قوهٔ قانون‌گذاری برسد، خواه مربوط به عموم مردم باشد، خواه مرتبط با شخص معین، قانون نامیده می‌شود.
• تعهدات: تعهدات جمع عبارت تعهد می‌باشد.
• ظهرنویسی: در لغت به معنای پشت‌نویسی کردن است و در علم حقوق تجارت به معنای عملیات انتقال قانونی اسناد تجاری در معنای خاص (برات و چک و سفته) می‌باشد. در واقع با عمل ظهرنویسی دارنده چک یا … کلیهٔ حقوق ناشی از سند تجاری خود را به دیگری منتقل می‌کند و انتقال گیرنده، دارنده جدید سند محسوب می‌شود و از کلیه امتیازات ناشی از سند برخوردار است. در تعریف دیگر، چنین بیان شده است که اگر دارنده سند دین، بخصوص سند تجاری، در پشت سند، خطاب به مدیون خویش، اذن یا فرمان به تأدیه وجه آن سند را، به شخص دیگری صادر نماید؛ چنین عملی را ظهرنویسی نامند.
• ضمانت: در لغت، یعنی پذیرش و التزام به امری یا چیزی. عقد ضمان عبارت است از این که شخصی مالی را که بر ذمه‌ دیگری است به عهده بگیرد. متعهد را ضامن طرف دیگر را مضمون‌له و شخص ثالث را مضمون‌عنه یا مدیون اصلی می‌گویند. ضمان، تعهدی است تبعی؛ زیرا ضامن، دینی را برعهده می‌گیرد؛ که متعلق به مضمونٌ عنه بوده‌است.
• تعهد: «عهد»، یعنی تعهد، التزام و شرط. تعهد در لغت یعنی تیمار داشتن، پیمان، عهد بر عهده گرفتن و خود را مدیون کردن و در اصطلاح به متعهد شدن یا بر عهده گرفتن فعل یا عملی در برابر دیگری گویند.
• حق: حق، امتیازی است که قانون برای افراد به رسمیت می‌شناسد مانند حق آزادی بیان، حق مالکیت و ... «حق» یکی از مفاهیم اساسی در حوزه‌های سیاسی، اخلاقی و حقوقی است. نویسندگان از دیدگاه‌های مختلف به تحلیل و بررسی ابعاد مختلف حق پرداخته‌اند. در تعریف ابتدایی، حق، شامل چهار عنصر اساسی است: صاحب حق، موضوع حق، مخاطب حق، و مبنای حق.

مطالعات تطبیقی

ماده ۳۰۵ قانون تجارت، از ماده ۳ کنوانسیون متحدالشکل ژنو اقتباس گردیده‌است. به موجب ماده ۳ قانون متحدالشکل ژنو، شرایط شکلی مربوط به اسناد برواتی، باید تابع قانون کشوری باشد که تعهد، در قلمرو آن کشور ایجاد گردیده‌است. مع ذلک اگر تعهدات مندرج در اینگونه اسناد، به موجب قانون کشور مزبور معتبر نبوده؛ اما منطبق با قوانین کشوری باشد که تعهدات مؤخر، در قلمرو جغرافیایی آن وقوع یافته‌است؛ در این‌صورت کشور ثانی، می‌تواند تعهدات مندرج در اسناد برواتی و نیز خود سند را به رسمیت بشناسد. در فرانسه نیز، ارزش اثباتی دلیل، تابع قاعده‌ی محل تنظیم سند می‌باشد.

نکات تفسیری دکترین ماده 305 قانون تجارت

فارغ از تابعیت طرفین، سند از حیث تشریفات، باید تابع قانون محل تنظیم آن باشد. خواه رسمی باشند یا عادی. به همین دلیل ماده ۳۰۵ قانون تجارت، شرایط برواتی را که در خارج از ایران صادرشده‌اند؛ تابع قانون محل تنظیم سند، دانسته‌است. درواقع تبعیت از قانون محل تنظیم سند، دربرگیرنده اشکال خارجی سند است؛ که ناظر به نحوه تنظیم آن می‌باشد. قاعده مزبور، خود مبتنی است بر «نظریه قانون محل وقوع عقد». موافقان این نظریه، معتقدند برای اینکه هر سندی، از نظر حقوقی اعتبار و موجودیت بیابد؛ باید عناصر حقوقی تشکیل دهنده آن، تابع قانون کشور محل ایجاد سند باشد؛ زیرا قانون این کشور است که به سند، موجودیت اعطا می‌نماید و تا سند در این کشور پدید نیاید؛ نمی‌تواند در سرزمینی دیگر، به عنوان سندی معتبر، مورد استناد قرار بگیرد. از طرفی اگر این قاعده پذیرفته نگردد؛ راه برای شانه خالی کردن از قواعد آمره قانونی، هموار گردیده و همینکه شخصی سند را برابر با مقررات کشور صدور معتبر نبیند؛ با امضای آن، سند مزبور را تابع قوانین کشوری دیگر، قرار می‌دهد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 305 قانون تجارت

1. شرایط اساسی برات صادره در خارج از ایران تابع قوانین کشور محل صدور است.
2. تعهدات ناشی از ظهرنویسی، ضمانت و قبولی در خارج از ایران تابع قوانین کشور محل وقوع تعهد است.
3. در صورتی که شرایط اساسی برات و تعهدات براتی مطابق قوانین ایران باشد، افرادی که در ایران تعهد کرده‌اند نمی‌توانند به عدم تطابق با قوانین خارجی استناد کنند.
4. ماده تاکید بر اعمال شرایط قانونی کشور صادرکننده برات و کشور مبدأ تعهدات براتی دارد.
5. تعهدات انجام شده در ایران مشمول قوانین ایران هستند و نمی‌توان ناکافی بودن شرایط در قوانین خارجی را مطرح کرد.

پایان‌نامه‌های مرتبط

• قبولی و آثار آن در حقوق ایران و اصول حقوق قراردادهای اروپایی و کنوانسیون وین1980

مقالات مرتبط

• ضوابط تعیین قانون حاکم بر تعهدات ناشی از اسناد تجاری
• بررسی چگونگی رفع مشکلات مربوط به اعمال تعارض قوانین در تجارت خارجی از طریق اعمال لکس مرکاتوریا