ماده ۱۱۵۵ قانون مدنی

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ماده ۱۱۵۵ قانون مدنی: زنی که بین او و شوهر خود نزدیکی واقع نشده و همچنین زن یائسه، نه عدهٔ طلاق دارد و نه عدهٔ فسخ نکاح ولی عدهٔ وفات در هر مورد باید رعایت شود.

توضیح واژگان

«نزدیکی» در ماده ۱۱۵۵ قانون مدنی، یعنی وارد شدن آلت تناسلی مرد در آلت تناسلی زن،[۱] یا واردشدن شرمگاه مرد در شرمگاه زن، به اندازه ختنه گاه یا بیشتر.[۲]

نکات توضیحی تفسیری دکترین

در خصوص زن یائسه مذکور در ماده ۱۱۵۵ قانون مدنی، باید گفت که از نظر علم پزشکی، خون حیض، بین سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی، برای همیشه قطع گردیده؛ و زن، یائسه می‌شود.[۳] گاهی زن، به دلیل رسیدن به سن یأس، دیگر خون نمی‌بیند؛ و گاهی نیز، با وجود اینکه هنوز، به سن یائسگی نرسیده؛ عادت زنانگی وی متوقف گردیده؛ و امید چندانی هم به بهبود او وجود ندارد.[۴] در موارد تردید در یائسه بودن زن، حکم به یائسه نبودن وی می‌گردد،[۵] و دعاوی راجع به یائسگی، قابلیت استماع ندارد.[۶]

لازم است ذکر شود که زنی که پس از طلاق، یائسه گردد نیز، عده ندارد.[۷]

در خصوص زوجه غیرمدخوله نیز باید گفت با استناد به قیاس اولویت، حکم ماده ۱۱۵۵ قانون مدنی، قابل تسری به مواردی است که نکاح موقت، به دلیل انقضاء یا بذل مدت، پیش از دخول، منحل می‌گردد.[۸]

مطالعات فقهی

مستندات فقهی

به موجب آیه ۴۹ سوره احزاب: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِذَا نَکَحْتُمُ الْمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَکُمْ عَلَیْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَهَا فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَمِیلاً»، زن غیرمدخوله، عده ندارد.[۹]

همچنین امام علی، زنی را که شوهرش، به دلیل ناتوانی جنسی، با او مقاربت ننموده بود؛ بلافاصله پس از جاری شدن صیغه طلاق، به نکاح مرد دیگری درآورد.[۱۰]

سوابق فقهی

در استفتاء فقهی از آیت الله فاضل لنکرانی چنین پاسخ داده شده که زنان فاقد رحم، باید عده نگهدارند.[۱۱][۱۲]

رویه‌های قضایی

منابع

  1. سیدجلال الدین مدنی. حقوق مدنی (جلد نهم) (انحلال نکاح، حجر و قیمومت، طلاق و اقسام آن، موارد فسخ نکاح، وضع فرزندان، نفقه، عده). چاپ 1. پایدار، 1385.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 5247896
  2. محمدجعفر جعفری لنگرودی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد سوم). چاپ 4. گنج دانش، 1388.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 330364
  3. سیدعلی حائری شاه باغ. شرح قانون مدنی (جلد دوم). چاپ 3. گنج دانش، 1387.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 211720
  4. محمدجعفر جعفری لنگرودی. الفارق (دایرةالمعارف عمومی حقوقی) (جلد سوم) (عده). چاپ 1. گنج دانش، 1386.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4492816
  5. محمدجعفر جعفری لنگرودی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد سوم). چاپ 4. گنج دانش، 1388.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 335460
  6. محمدجعفر جعفری لنگرودی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد سوم). چاپ 4. گنج دانش، 1388.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 335460
  7. محمدجعفر جعفری لنگرودی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد سوم). چاپ 4. گنج دانش، 1388.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 335460
  8. سیدمرتضی قاسم‌زاده. امور حسبی غایب مفقود الاثر. چاپ 1. میزان، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2710664
  9. سیدعلی شایگان. حقوق مدنی. چاپ 1. طه، 1375.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 407192
  10. احمد اسماعیل تبار، سیداحمدرضا حسینی و مهدی (ترجمه) حسینیان قمی. منابع فقه شیعه ترجمه جامع احادیث الشیعه آیةاله سیدحسین بروجردی (جلد بیست وششم) (نکاح 2). چاپ 1. فرهنگ سبز، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2787608
  11. مجموعه آرای فقهی در امور حقوقی (جلد سوم) (نکاح) (بخش اول). چاپ 2. معاونت آموزش و تحقیقات قوه قضائیه، 1382.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 121132
  12. فصلنامه شورای فرهنگی و اجتماعی زنان شماره 40 تابستان 1387. شورای فرهنگی و اجتماعی زنان، 1387.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 820988