ماده ۴۲۹ قانون مدنی

ماده ۴۲۹ قانون مدنی: در موارد ذیل مشتری نمی‌تواند بیع را فسخ کند و فقط می‌تواند ارش بگیرد:

1. در صورت تلف شدن مبیع نزد مشتری یا منتقل کردن آن به غیر؛
2. در صورتی که تغییری در مبیع پیدا شود اعم از این که تغییر به فعل مشتری باشد یا نه؛
3. در صورتی که بعد از قبض مبیع، عیب دیگری در آن حادث شود مگر این که در زمان خیار مختص به مشتری حادث شده باشد که در این صورت مانع از فسخ و رد نیست.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۴۲۷ قانون مدنی
• ماده ۴۳۰ قانون مدنی
• ماده ۲ قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان

توضیح واژگان

• «مشتری»، کسی است که تعهد یا تملکی را قبول می‌نماید.
• «بیع»، یعنی معامله مالی با مال دیگر.
• «فسخ»، حقی است که شخص به موجب آن می‌تواند از حق قانونی یا قراردادی خود، استفاده نموده و عقدی را برهم زند.

• «ارش»، به معنای میزان تفاوت بهای بین کالای صحیح و معیوب می باشد.
• «تلف» عبارت است از نابودی مالی که قبلاً موجود بوده‌ است.
• «مبیع»، چیزی است که در معامله فروخته می شود.
• «قبض»، یعنی قرار گرفتن مبیع، تحت اختیار و تسلط خریدار.
• «عیب»، به معنای کسری یا زیادی است که برخلاف عرف و عادت در شیء یا حیوانی عارض می‌گردد.
• «خیار»، یعنی حق فسخ عقد و عدول از آن.

نکات تفسیری دکترین ماده ۴۲۹ قانون مدنی

فسخ عقد به موجب خیار عیب، زمانی امکان پذیر است که خریدار بتواند مبیع را با همان وضعیتی که به هنگام انعقاد بیع داشته؛ به بایع رد نماید؛ و زمانی که مورد معامله، تغییر وضعیت داده باشد؛ دیگر دلیلی برای اعمال خیار مزبور وجود نداشته و خریدار فقط می‌تواند ارش مطالبه نماید. اگر قانونگذار، جبران زیان تحمیل شده به یکی از متعاقدین را تنها از طریق تأدیه ارش ممکن بداند؛ در این صورت دیگر لزومی جهت اعطای خیار فسخ به وی، دیده نمی‌شود؛ زیرا در چنین وضعیتی، با فسخ نمی‌توان وضع را به حالت سابق بازگرداند و باید به جبران ضرر بسنده نمود که اخذ ارش نیز، همین مقصود را برآورده می‌سازد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۴۲۹ قانون مدنی

1. مشتری نمی‌تواند بیع را فسخ کند اگر مبیع نزد او تلف شود.
2. مشتری نمی‌تواند بیع را فسخ کند اگر مبیع را به دیگری منتقل کند.
3. اگر تغییری در مبیع ایجاد شود، مشتری نمی‌تواند بیع را فسخ کند، حتی اگر تغییر به فعل مشتری نباشد.
4. اگر بعد از قبض مبیع عیب دیگری حادث شود، مشتری نمی‌تواند بیع را فسخ کند، مگر در زمان خیار مختص به مشتری عیب حادث شده باشد.

مطالعات فقهی

مستندات فقهی

• مبنای وضع ماده ۴۲۹ قانون مدنی، اجماع و روایتی است از امام علی، در رابطه با لباس معیوبی که اگر توسط خریدار، تغییراتی در آن صورت گرفته باشد؛ حق اعمال خیار عیب از مشتری، سلب گردیده و وی تنها می‌تواند مطالبه ارش نماید.

رویه های قضایی

• رای دادگاه درباره اسقاط خیارات در خصوص عیوب مخفی مبیع (دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۳۳۰۱۲۱۹)
• رای دادگاه درباره اثر جلب ثالث در دعوی مطالبه ارش مبیع معیوب از سوی خریدار (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۴۳۰۱۰۹۳)

مصادیق و نمونه ها

• اگر پس از بیع برده معیوب، وی وفات نماید؛ در این صورت امکان اعمال خیار فسخ توسط خریدار، منتفی بوده و چاره ای جز اخذ ارش باقی نمی‌ماند.

مقالات مرتبط

• تأثیر ابطال گواهی اختراع در قراردادهای جذب فناوری
• وضعیت تصرفات منتقل‌الیه در زمان خیار ناقل در حقوق اسلامی
• اسباب و آثار حقوقی انحلال قراردادهای تبلیغاتی در بستر فضای‌ مجازی
• بررسی تطبیقی خیار تدلیس با خیار عیب و خیار تخلّف از وصف
• بررسی مبنای بقای اجاره و قلمرو شمول صدر ماده 454 قانون مدنی