ماده ۴۲۳ قانون مدنی

ماده ۴۲۳ قانون مدنی: خیار عیب وقتی برای مشتری ثابت می‌شود که عیب، مخفی و موجود در حین عقد باشد.

مواد مرتبط

توضیح واژگان

  • «مشتری»، کسی است که تعهد یا تملکی را قبول می‌نماید.[۱]
  • «عیب»، به معنای کسری یا زیادی است که برخلاف عرف و عادت در شیء یا حیوانی عارض می گردد.[۲]
  • «عقد» عبارتست از اینکه یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آن‌ها باشد.[۳]

نکات تفسیری دکترین ماده ۴۲۳ قانون مدنی

تسلیم مبیع توأم با عیوب مخفی، مخالف با هدف خریدار از انعقاد بیع است، پس تسلیم کالای معیوب به مشتری را نمی‌توان مطابق با قرارداد دانست.[۴] مقصود قانونگذار از مخفی بودن عیب در ماده ۴۲۳ قانون مدنی، جهل خریدار به وجود آن است؛ و با توجه به اینکه نتوانسته در این ماده، منظور خود را به صورت رسا بیان نماید؛ با توضیحات مذکور در ماده بعد، این نقیصه را جبران نموده‌ است.[۵]

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۴۲۳ قانون مدنی

  1. برای اعمال خیار عیب، مشتری باید ثابت کند که عیب در زمان عقد قرارداد وجود داشته‌است.
  2. عیب باید مخفی و غیرقابل تشخیص به صورت معمولی باشد تا خیار عیب پذیرفته شود.
  3. خیار عیب به عنوان یک حق قانونی برای مشتری در نظر گرفته می‌شود.
  4. خیار عیب به مشتری اجازه می‌دهد تا قرارداد را فسخ کند یا تقاضای کاهش قیمت کند.
  5. وجود عیب باید به گونه‌ای باشد که بعد از بررسی معمول توسط مشتری مشخص نشده باشد.

مطالعات فقهی

سوابق فقهی

  • اگر طرفین شرط نمایند که حتی در صورت ظاهر بودن عیب، متضرر از کالای معیوب می‌تواند عقد را فسخ نماید؛ در این صورت باید قائل به بطلان عقد و شرط گردید.[۶]

رویه‌های قضایی

  • به موجب نظریه مشورتی شماره ۳۳۳۸ مورخه ۱۳۸۱/۱/۳۱ اداره حقوقی قوه قضاییه، اگر مشتری، با آگاهی از طرح تعویض، مبادرت به خرید ملک نموده باشد؛ در این صورت از حق فسخ قرارداد برخوردار نخواهد بود.[۷]

انتقادات

هر چند ممکن است عیب موضوع معامله، مدت‌ها پس از انعقاد عقد ظاهر گردد؛ اما قانونگذار، فقط در صورت وجود عیب مزبور به هنگام عقد، قائل به پیش‌بینی خیار فسخ برای متضرر گردیده‌ است.[۸]

مقالات مرتبط

منابع

  1. پرویز نوین و عباس خواجه پیری. حقوق مدنی (جل ششم) (عقود معین-بخش اول) (بیع، خیارات، بیع شرط، اجاره، جعاله، قرض، صلح، مضاربه). چاپ 2. گنج دانش، 1382.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6655240
  2. محمدجعفر جعفری لنگرودی. فرهنگ عناصر شناسی (حقوق مدنی، حقوق جزا). چاپ 1. گنج دانش، 1382.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1760872
  3. ماده 183 قانون مدنی
  4. محمدجعفر جعفری لنگرودی. دایرةالمعارف حقوق مدنی و تجارت (جلد اول) (حقوق تعهدات عقود و ایقاعات). چاپ 1. گنج دانش، 1388.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4219160
  5. سیدحسن امامی. حقوق مدنی (جلد اول) (در اموال، مالکیت، حق انتفاع، حق ارتفاق، تعهدات به‌طور کلی، بیع و معاوضه). چاپ 17. اسلامیه، 1375.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 529728
  6. سیدمحمد صدری. متون فقه 1 (عقود معین در ترجمه لمعه). چاپ 2. اندیشه‌های حقوقی، 1388.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3971808
  7. مجموعه قانون مدنی (ویرایش ششم). چاپ 7. معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات معاونت حقوقی ریاست جمهوری، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 266204
  8. ناصر کاتوزیان. حقوق مدنی (جلد پنجم) (قواعد عمومی قراردادها، انحلال قرارداد، خیارات). چاپ 2. شرکت سهامی انتشار، 1376.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2921444