ماده ۶۴۲ قانون مدنی

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ماده ۶۴۲ قانون مدنی: اگر بر مستعیر شرط ضمان شده باشد مسئول هر کسر و نقصانی خواهد بود اگر چه مربوط به عمل او نباشد.

مواد مرتبط

نکات تفسیری دکترین ماده 642 قانون مدنی

گروهی از حقوقدانان، فلسفه جواز این شرط را برای عاریه در این دانستند که تنها کسی که از عاریه سود می‌برد، مستعیر است، بنابراین قرار دادن ضمان حتی در صورت عدم افراط و تفریط منصفانه است، برخلاف ودیعه که مستودع باید مالی را به رایگان نگهداری کند.[۱]

اگر چه در عاریه، مستعیر ماذون است، اما این اذن نیست که منشأ امین شدن او می‌شود، حتی اگر هم اذن را منشأ امانت بدانیم، امانت مانع از شرط ضمان نمی‌شود،[۲] لازم است ذکر شود که در تحدید مسئولیت، تفاوت‌هایی بین مستعیر و امین وجود دارد مثل شرط ضمان و افزایش مسئولیت در عاریه.[۳]

نکات توضیحی ماده 642 قانون مدنی

مقصود از شرط ضمان در این ماده، هم تلف و هم نقصان و هم عیب است، برخی معتقدند از وحدت ملاک این ماده نیز می‌توان چنین برداشت کرد که شرط ضمان در سایر عقود مثل اجاره، ودیعه و امثالهم مجاز است، بنابراین حتی اگر مستعیر تعدی و تفریط هم نکرد، باز هم ضامن خواهد بود.[۴]

مطالعات فقهی

مستندات فقهی

فقهای امامیه بالاجماع، شرط ضمان را در عاریه برخلاف ودیعه، صحیح دانستند.[۵] شرط ضمان به صورت مطلق نافذ است، چرا که علاوه بر اجماع، اطلاق نصوص نیز این حکم را تأیید می‌کند، نظیر روایت حلبی از امام صادق (علیه السلام) که امام می‌فرمایند: زمانی که عاریه در دست مستعیر تلف شد، ضمانی بر گردن وی نیست، مگر اینکه بر او شرط ضمان کرده باشد، همچنین اطلاق قاعده «المومنون عند شروطهم» نیز این شرط را نافذ می‌داند.[۶]

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 642 قانون مدنی

  1. شرط ضمان برای مستعیر به معنای تعهد او به جبران هرگونه خسارت یا نقصانی در مال مورد عاریت است.
  2. بر اساس این ماده، مستعیر حتی در صورت بروز خسارت یا نقصانی که خارج از کنترل یا عمل وی باشد نیز مسئول است.
  3. این شرط می‌تواند در قرارداد عاریت به‌صورت صریح قید شود.
  4. ماده نشان‌دهنده ایجاد نوعی تعهد ویژه و فراتر از مسئولیت‌های عمومی در قراردادهای عاریت است.
  5. شرط ضمان می‌تواند به منظور افزایش حفاظت مالک در برابر خسارات احتمالی وضع شود.
  6. قانون‌گذار به‌طور صریح مسئولیت استثنائی برای مستعیر مقرر کرده که فراتر از قاعده عمومی عدم مسئولیت به عمل دیگری است.
  7. شرط ضمان می‌تواند در قالب توافقات خصوصی بین طرفین قراردادی مورد قبول قرار گیرد.

پایان نامه و رساله های مرتبط

مقالات مرتبط

منابع

  1. ناصر کاتوزیان. دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد دوم) (عقود معین 2) (ودیعه، عاریه، وکالت، ضمان، حواله. چاپ 13. گنج دانش، 1388.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1954532
  2. محمدجعفر جعفری لنگرودی. علم حقوق در گذر تاریخ (تاریخ حقوق مدنی و اتوبیوگرافی علمی). چاپ 1. گنج دانش، 1387.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2827648
  3. حسن ره پیک. حقوق مدنی عقود معین (جلد دوم) تحلیل عقود مشارکتی (شرکت، مضاربه، مزارعه، مساقات) اذنی و نیابتی (ودیعه، عاریه، وکالت) تبعی و وثیقه ای (ضمان، حواله، کفالت، رهن) تبرعی و شانسی (هبه، گروبندی). چاپ 1. انتشارات خرسندی، 1387.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 768132
  4. محمدمجتبی رودیجانی. حقوق مدنی (جلد هفتم) (عقود معین اذنی و وثیقه ای). چاپ 1. جنگل، 1390.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 893064
  5. سیدحسن امامی. حقوق مدنی (جلد دوم) (در اجاره، مساقات، مضاربه، جعاله، شرکت، ودیعه، عاریه، قرض، قمار، وکالت …). چاپ 12. اسلامیه، 1375.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1593520
  6. مستند فقهی قانون مدنی (جلد هفتم). چاپ 1. داد و دانش، 1393.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6091356