ماده ۳۵۳ قانون مدنی

ماده ۳۵۳ قانون مدنی: هرگاه چیز معین به عنوان جنس خاصی فروخته شود و در واقع از آن جنس نباشد بیع باطل است و اگر بعضی از آن از غیرجنس باشد نسبت به آن بعض باطل است و نسبت به مابقی مشتری حق فسخ دارد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۳۵۴ قانون مدنی
• ماده ۴۱۰ قانون مدنی

توضیح واژگان

• «بیع» یعنی خرید و فروش، و تبادل مالی در مقابل مالی دیگر.

• «فسخ»، حقی است که شخص به موجب آن می‌تواند از حق قانونی یا قراردادی خود، استفاده نموده و عقدی را برهم زند.

نکات تفسیری دکترین ماده ۳۵۳ قانون مدنی

جنس خاص مبیع را می‌توان به عنوان عنصر اصلی و متشکله بیع، محسوب نمود. کاربرد ماده ۳۵۳ قانون مدنی، ناظر به موردی است که وصف موضوع معامله ی مختلف الاجزا که راجع به کمیت آن است؛ موجود نباشد، زیرا علاوه بر نوع عقد، در رابطه با موضوع آن نیز، طرفین می‌توانند مرتکب اشتباه و سوءتفاهم گردند، در این صورت عقدی که یکی از طرفین اراده می‌نماید؛ همان عقدی نیست که طرف دیگر، به آن رضایت داده‌ است، البته سوءتفاهم متعاقدین در مورد نوع عقد و موضوع آن را که منجر به تراضی بین آنان نمی‌گردد؛ نمی‌توان اشتباه محسوب نمود.

در تشخیص ویژگی‌های اساسی و جوهری مورد معامله، توجه به معیارهای نوعی و عرفی، دارای فوایدی است، از جمله اینکه تشخیص این گونه اوصاف را آسان‌تر نموده و قاضی را با مشکلات کمتری مواجه خواهد نمود، از طرفی، ملاک‌های مزبور، به یکنواخت شدن و یکسان‌سازی اوصاف اساسی و جوهری موضوع عقد، کمک می‌نماید، بدین ترتیب جنس را می‌توان به عنوان وصف اساسی محسوب نمود که در صورت مشتبه شدن آن، قرارداد باطل خواهد شد.

ماده ۳۵۳ قانون مدنی را می‌توان به عنوان یکی از مصادیق خیار تخلف وصف محسوب نمود، چرا که به موجب ماده موردنظر، طرفین با توافق یکدیگر، کیفیاتی را برای مبیع در نظر گرفته‌اند که پس از وقوع بیع، فقدان اوصاف مزبور معلوم گردیده‌ است.

نکات توضیحی ماده ۳۵۳ قانون مدنی

اگر یکی از طرفین، چیزی را ایجاب نموده و طرف دیگر، چیز دیگری را قبول نماید؛ در این صورت معامله باطل است.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۳۵۳ قانون مدنی

1. بیع باطل است اگر کل مورد معامله از جنس مورد نظر نباشد.
2. اگر بخشی از مورد معامله از جنس مورد نظر نباشد، معامله نسبت به آن بخش باطل است.
3. در صورتی که بخشی از مورد معامله صحیح و بخشی دیگر ناصحیح باشد، مشتری حق فسخ نسبت به بخش صحیح را دارد.
4. قاعده مذکور برای معاملات بر اساس جنس معین اعمال می‌شود.
5. حق فسخ برای مشتری در صورتی برقرار است که بخشی از کالا به جنس مورد نظر نباشد.

مطالعات فقهی

سوابق فقهی

• اشتباه در موضوع معامله، نسبت به قراردادهایی که موضوع آنها عین معین است؛ قلمرو شمول ندارد.
• اگر شخصی از فروشنده تخم پیاز را طلب نموده و وی به جای آن، به او تخم کراس تحویل دهد؛ و این موضوع، پس از رسیدن محصول، برای خریدار معلوم گردد؛ در این صورت، بیع باطل بوده و زراعت به بایع تعلق دارد و او مکلف است اجرت المثل زمین مشتری را پرداخت نماید.

رویه های قضایی

• رای دادگاه درباره مطالبه وجه التزام ناشی از تاخیر در تحویل مبیع (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۴۳۰۰۶۵۱)

مصادیق و نمونه ها

• اگر خریدار، فرش دست بافتی را که باید از جنس ابریشم باشد؛ سفارش دهد؛ و بایع بر اثر اشتباه، به جای آن، فرشی ماشینی را که از پلی اکریل بافته شده؛ به مشتری تحویل دهد؛ در این صورت چنین بیعی باطل است.

مقالات مرتبط

• مطالعه تطبیقی «معلوم بودن مبیع» در حقوق ایران با «انطباق کالا» در کنواسیون بیع بین المللی کالا
• تحلیل قرارداد سلف موازی استاندارد در نظام حقوقی ایران و نظام فقهی کشورهای شیعی
• شیوه های پولی جبران خسارت قراردادی در حقوق ایران، امارات و کنوانسیون بیع بین المللی کالا
• اشتباه یک‌طرفه و بررسی کارایی آن در حقوق ایران و انگلیس
• تعهدات‌ آگاهانه‌ در قراردادهای‌ واگذاری‌ معادن
• بررسی انتقادی «اشتباه» در حقوق مدنی ایران، بر اساس نظریه مشترک لفظی بودن «اشتباه» بین نظام حقوقی فرانسه و فقه امامیه

پایان نامه و رساله های مرتبط

• تحلیل حقوقی "قرارداد سلف موازی استاندارد"در بورس انرژی ایران