ماده ۳۷۸ قانون مدنی

ماده ۳۷۸ قانون مدنی: اگر بایع قبل از اخذ ثمن، مبیع را به میل خود تسلیم مشتری نماید حق استرداد آن را نخواهد داشت مگر به موجب فسخ در مورد خیار.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۳۷۷ قانون مدنی
• ماده ۱۰۸۵ قانون مدنی
• ماده ۱۰۸۶ قانون مدنی
• ماده ۳۷۱ قانون تجارت

توضیح واژگان

• «بایع»، طرفی است که اراده خود مبنی بر تملیک و تسلیم مبیع به مشتری را ابراز می‌کند.
• «مشتری»، کسی است که تعهد یا تملکی را قبول می‌نماید.
• «مبیع»، چیزی است که در معامله فروخته می شود.
• «ثمن»، مالی است که مشتری در مقابل تملک مبیع به تملیک فروشنده درمی آورد.
• «تسلیم» یعنی یکی از متعاقدین، طرف دیگر را نسبت به مال موضوع معامله مسلط نماید.
• «خیار»، یعنی حق فسخ عقد و عدول از آن.
• «فسخ»، حقی است که شخص به موجب آن، می‌تواند از حق قانونی یا قراردادی خود، استفاده نموده و عقدی را برهم زند.

نکات تفسیری دکترین ماده ۳۷۸ قانون مدنی

حق حبس، از آثار بیع مطلق بوده و به‌طور صریح یا ضمنی، قابل اسقاط است.

همان گونه که در ماده ۳۷۸ قانون مدنی پیش بینی شده است، چنانچه بایع قبل از اخذ ثمن، مبیع را به میل خود تسلیم مشتری نماید؛ حق استرداد آن را نخواهد داشت زیرا وفای به عهد، منجر به سقوط تعهد خواهد شد، اما اگر یکی از عوضین، به طریقی غیر از تسلیم توسط متعهد، به تصرف طرف دیگر درآید؛ حق حبس به قوت خود باقی بوده، و مال مزبور قابل استرداد است.

به نظر یکی از حقوقدانان، اگر بایع، مبیع را تسلیم نماید و مشتری، از تأدیه ثمن خودداری ورزد؛ در این صورت فروشنده، حق استرداد مبیع را داشته و در چنین مواردی، نمی‌توان حکم به اسقاط حق حبس نمود؛ زیرا وفای به عهد هر یک از متعاقدین، منوط به التزام طرف دیگر به تعهد خود است.

لازم به ذکر است که تحقق ضمان و حواله نسبت به تعهد بایع یا مشتری، در حکم تأدیه دین بوده؛ و موجب سقوط تعهد مضمونٌ عنه یا محیل خواهد شد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۳۷۸ قانون مدنی

1. بایع می‌تواند مبیع را قبل از دریافت ثمن به مشتری تسلیم کند.
2. تسلیم مبیع به مشتری پیش از دریافت ثمن، به انتخاب و اختیار بایع است.
3. پس از تسلیم مبیع به مشتری، بایع حق استرداد آن را ندارد.
4. حق استرداد مبیع تنها در صورت فسخ به موجب خیار برای بایع محفوظ است.
5. تسلیم مبیع به‌شرطی که به خواست بایع باشد، از الزامات قبل از دریافت ثمن نیست.
6. فسخ به دلیل وجود خیاری خاص، استثنایی برای بازپس‌گیری مبیع توسط بایع است.

مقالات مرتبط

• مطالعه تطبیقی ماهیت حق حبس زوجه و قابلیت اسقاط آن در فقه و حقوق
• تأملی تازه در ماده 380 قانون مدنی
• بررسی قلمرو اجرایی، احکام و آثار حق حبس در عقود معاوضی (با نگاهی تطبیقی به فقه امامیه و حقوق مدنی ایران)
• قراردادهای خرید و فروش برق در چارچوب قانون مدنی
• مطالعه تطبیقی انتقال معدوم در عقد اجاره در فقه امامیه، حقوق ایران و فرانسه
• واکاوی مالیت منفعت انسان و کیفیت تسلیم آن در فقه و حقوق ایران
• تعذّر اجبار و آثار حقوقی آن در تعهدات قراردادی
• محدودیت های آزادی قراردادی از حیث نحوه تشکیل قراردادها