ماده ۱۳۲۲ قانون مدنی

ماده ۱۳۲۲ قانون مدنی: امارات قانونی اماراتی است که قانون آن را دلیل بر امری قرار داده: مثل امارات مذکور در این قانون از قبیل مواد ۳۵ و ۱۰۹ و ۱۱۰، ۱۱۵۸ و ۱۱۵۹ و غیر آن‌ها و سایر امارات مصرحه در قوانین دیگر.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۳۵ قانون مدنی
• ماده ۱۰۹ قانون مدنی
• ماده ۱۱۰ قانون مدنی
• ماده ۱۱۵۸ قانون مدنی
• ماده ۱۱۵۹ قانون مدنی

• ماده ۱۳۲۱ قانون مدنی
• ماده ۱۳۲۳ قانون مدنی

توضیح واژگان

منظور از «اماره» در ماده ۱۳۲۲ قانون مدنی، اوضاع و احوالی است که به حکم قانون در نظر قاضی به عنوان دلیل شناخته می شود، بنابراین به واسطه وجود اماره، وجود چیز دیگری فرض می شود.

به اماره قانونی که خلاف آن، قابل اثبات باشد؛ «اماره قانونی ساده» گویند.

مطالعات تطبیقی

• در حقوق فرانسه، اماره، به عنوان دلیلی غیرمستقیم، به دو نوع قانونی و قضایی قابل تقسیم است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۱۳۲۲ قانون مدنی

در رابطه با امارات قانونی، قانونگذار، ظنی را که در نتیجه اعتماد به ظاهر به دست آمده؛ توسعه داده؛ و در همه دعاوی، آن را نشانه وجود واقع می‌داند.

امارات قانونی، در برابر اماره عرفی، تاب مقاومت ندارند؛ به عنوان مثال، به دلالت عرف، اغلب کاروانسراهایی که در قالب کاروانسرای عباسی ساخته شده‌اند، مربوط به دوران صفویه می‌باشند؛ بنابراین کسی نمی‌تواند با استناد به اماره قانونی تصرف، و مدتی زندگی در این گونه کاروانسراها، ادعای مالکیت نموده؛ و جهت تنظیم سند مالکیت مکان مزبور به نام خود اقدام نماید. اماره قانونی، در مقابل سایر ادله از جمله اماره قضایی نیز، تاب مقاومت ندارد، به عنوان نمونه، با گذشت مدت‌های مذکور در قانون، غایب مفقودالاثر، مرده فرض می‌گردد؛ اما با شهادت جمعی مبنی بر حیات غایب و رؤیت وی در فلان مکان، می‌توان امارات قانونی مزبور را بی اثر ساخت.

اماره فراش، که فرزند زن شوهردار را منسوب به شوهر او می‌داند؛ از سه اماره قانونی، یعنی مفروض بودن دخول، مفروض بودن تاریخ آن، و مفروض بودن حاملگی ناشی از آن دخول، تشکیل شده‌است. اماره فراش، در مواردی هم که رابطه زوجیت خاتمه یافته؛ جاری است؛ ملاک در اماره فراش، در نظر گرفتن زمان‌های مقرر قانونی از آخرین نزدیکی بین زوجین است؛ خواه رابطه زوجیت باقی باشد یا نه، البته اگر زن، پس از انحلال نکاح، ازدواج نموده؛ و سپس صاحب فرزندی گردد؛ دیگر نمی‌توان اماره فراش را، از تاریخ آخرین نزدیکی با همسر سابق او، جاری دانست؛ و در واقع با تعارض دو اماره فراش با یکدیگر، باید به قاعده جدیدی متوسل شد.

گفتنی است اگر به موجب تصدیق پزشک، مشخص گردد که شوهر، توانایی فرزندآوری ندارد؛ دیگر نمی‌توان به اماره فراش استناد نمود.

نکات توضیحی ماده ۱۳۲۲ قانون مدنی

اماره، به دو نوع قضایی و قانونی، قابل تقسیم است.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۱۳۲۲ قانون مدنی

1. امارات قانونی به اماراتی گفته می‌شود که قانون، آنها را به عنوان دلیلی بر امری قرار داده‌است.
2. امارات قانونی می‌توانند شامل مواردی باشند که در قوانین مختلف، مشخص و تصریح شده‌اند.
3. نمونه‌هایی از امارات قانونی در قانون مدنی ایران ذکر شده‌اند، مانند مواد ۳۵، ۱۰۹، ۱۱۰، ۱۱۵۸، ۱۱۵۹.
4. سایر قوانین نیز ممکن است امارات قانونی دیگری را بیان کنند.
5. امارات قانونی به عنوان ابزارهای قانونی برای اثبات موارد خاص به کار می‌روند.
6. هدف از تعیین امارات قانونی، ایجاد قطعیت و سادگی در فرایند اثبات حقوقی است.
7. امارات قانونی ممکن است به‌طور مستقیم و صریح در متن قانون ذکر شده باشند.
8. تفسیر و کاربرد امارات قانونی می‌تواند به تسهیل در تفسیر قوانین و حل و فصل اختلافات کمک کند.

مصادیق و نمونه‌ها

• تصرف به عنوان حق ارتفاق، اماره ای قانونی است که باید آن را دلیل وجود چنین حقی دانست، مگر آنکه غاصبانه یا غیرقانونی بودن تصرف مزبور، احراز گردد یا اینکه معلوم شود اذن در ارتفاق، موجد حق ارتفاق نبوده ‌است.

• قانونگذار در قانون آیین دادرسی مدنی، امتناع منتسبٌ الیه سند از کتابت، انگشت زدن یا تصدیق مهر را، اماره ای بر اعتبار سند مزبور تلقی نموده‌است.

• قانونگذار در قانون تجارت، معاملات تاجر متوقف را، اماره ای مبنی بر فرار او از دیون خویش محسوب نموده؛ و در نتیجه چنین معاملاتی را باطل دانسته‌است.

مقالات مرتبط

• بررسی فقهی ـ حقوقی حکم غیابی